فال حافظ امروز ۱۲ مرداد ۱۴۰۵ غزل شماره ۷۲

راهيست راه عشق که هيچش کناره نيست
آن جا جز آن که جان بسپارند چاره نيست

هر گه که دل به عشق دهی خوش دمی بود
در کار خير حاجت هيچ استخاره نيست

ما را ز منع عقل مترسان و می بيار
کان شحنه در ولايت ما هيچ کاره نيست

از چشم خود بپرس که ما را که می‌کشد
جانا گناه طالع و جرم ستاره نيست

او را به چشم پاک توان ديد چون هلال
هر ديده جای جلوه آن ماه پاره نيست

فرصت شمر طريقه رندی که اين نشان
چون راه گنج بر همه کس آشکاره نيست

نگرفت در تو گريه حافظ به هيچ رو
حيران آن دلم که کم از سنگ خاره نيست

شما در سایت ۱۲۰ واحد می توانید در لحظه فال حافظ بگیرید.

تفسیر غزل

**راهيست راه عشق که هيچش کناره نيست / آن جا جز آن که جان بسپارند چاره نيست**
حافظ در آغاز غزل، ماهیت مطلق و بی‌کران عشق الهی را تبیین می‌کند. این راه، برخلاف مسیرهای دنیوی، نه پایانی دارد و نه حد و مرزی مشخص؛ سفری است بی‌نهایت و تمام‌شمول. تأکید بر “هیچش کناره نیست” نشان‌دهنده فراگیری و عمق بی‌انتهای آن است. در چنین مسیری، تنها راهکار و پیش‌شرط ورود و بقا، “جان سپردن” است؛ یعنی فنای نفس، تسلیم مطلق، و از خودگذشتگی کامل. این بیانگر آن است که عشق حقیقی، ورای معامله و سازش است و هرگونه نیمه‌راهی را برنمی‌تابد.

**هر گه که دل به عشق دهی خوش دمی بود / در کار خير حاجت هيچ استخاره نيست**
این بیت دعوت به بی‌درنگ و بی‌پروا دل به عشق سپردن است. حافظ، عشق را مصداق اتم “کار خیر” می‌داند، عملی که ذاتاً مبارک و نیکوست و نیازی به هیچ‌گونه تردید، تأمل یا استخاره (طلب خیر از غیب که در امور مبهم انجام می‌شود) ندارد. هر لحظه‌ای که انسان تصمیم به عشق‌ورزی می‌گیرد، خود به خود “خوش دم” و سعد است، چرا که عشق از حیث ماهیت، عین خیر و برکت است و زمان و مکان بر آن اثر نمی‌گذارد. این مصرع در واقع نقدی بر تأخیر و تردید در پذیرش دعوت عشق است.

**ما را ز منع عقل مترسان و می بيار / کان شحنه در ولايت ما هيچ کاره نيست**
در این بیت، حافظ به‌صراحت به تقابل عقل و عشق اشاره می‌کند. “عقل” در اینجا نماد عقل جزوی، مصلحت‌سنج، محدودیت‌آفرین و بازدارنده است که می‌کوشد انسان را از شوریدگی و سرمستی عشق بازدارد. “می” نماد باده معرفت، عشق الهی و حال خوش عرفانی است که فراتر از هر منطق و استدلال است. “شحنه” (پاسبان/ناظر) استعاره‌ای از عقل و قوانین خشک آن است که در “ولایت ما” (سرزمین عاشقان و رندان) هیچ قدرت و اعتباری ندارد. این بیانگر رهایی کامل از قیود عقل معاش و تفکر سطحی در قلمرو عشق است.

**از چشم خود بپرس که ما را که می‌کشد / جانا گناه طالع و جرم ستاره نيست**
این بیت با لحنی عاشقانه و خطابی مستقیم به معشوق (جانا)، بیانگر قدرت بی‌حد و حصر نگاه معشوق است. حافظ از معشوق می‌خواهد که دلیل رنج و شوریدگی عاشق را در تقدیر و ستارگان (که در فرهنگ آن زمان عامل سرنوشت و بخت بودند) جستجو نکند. بلکه “چشم خود” معشوق است که با فریبایی و تأثیرگذاری خود، عاشق را مغلوب و شیفته کرده و در واقع “می‌کشد”. این بیت، تقدیرگرایی را کنار زده و معشوق را مسبب اصلی حال عاشق معرفی می‌کند، تأکیدی بر تأثیر مستقیم و ارادی زیبایی معشوق.

**او را به چشم پاک توان ديد چون هلال / هر ديده جای جلوه آن ماه پاره نيست**
این بیت به ماهیت ظریف و دست‌نیافتنی دیدار جمال الهی یا معشوق ازلی می‌پردازد. “او” (معشوق ازلی/حقیقت مطلق) همانند “هلال” (ماه نو) است که دیدنش دشوار است و نیازمند “چشم پاک” است؛ یعنی چشمی که از آلودگی‌های دنیوی، حجاب‌های نفسانی و تعصبات رها شده باشد. این دیدن نه با چشم سر، که با بصیرت دل و چشم باطن میسر است. مصرع دوم تأکید می‌کند که این جلوه و تماشای آن جمال، نصیب همگان نمی‌شود و “هر دیده” (هر فرد و هر نوع بینش) ظرفیت درک و مشاهده این “ماه پاره” (استعاره از زیبایی و کمال معشوق) را ندارد و فقط افراد خاص و پاک‌نهاد به این مرتبه می‌رسند.

**فرصت شمر طريقه رندی که اين نشان / چون راه گنج بر همه کس آشکاره نيست**
حافظ در این بیت، به خواننده توصیه می‌کند که “طریقه رندی” را مغتنم شمرد و از آن بهره گیرد. “رندی” در نگاه حافظ، یک مکتب فکری و روحی است که در آن آزادگی، بی‌تعصبی، ظاهرسازی برای پنهان کردن عمق عرفانی، و در عین حال صداقت باطنی و معرفت نهفته است. این راه، مانند “راه گنج” (مسیری که به گنج پنهان می‌رسد)، “بر همه کس آشکار نیست” و هر کسی توان درک و سلوک در آن را ندارد. این اشاره به تمایز رندان از مدعیان دروغین و همچنین عمق و پیچیدگی این مسیر خاص معنوی است.

**نگرفت در تو گريه حافظ به هيچ رو / حيران آن دلم که کم از سنگ خاره نيست**
در بیت پایانی (تخلص)، حافظ از بی‌تأثیری اشک‌ها و ناله‌هایش بر معشوق شِکوه می‌کند. “گریه حافظ” نمادی از رنج، سوز و اشتیاق بی‌حد عاشق است که به هیچ وجه نتوانسته در دل معشوق اثری بگذارد. شاعر خود را “حیران” می‌داند از دلی که این‌قدر سخت و بی‌رحم است و آن را “کم از سنگ خاره نیست” (هیچ کمتر از سنگ خارا نیست) توصیف می‌کند. این بیان اوج ناامیدی عاشق از نرم‌شدن دل معشوق زمینی یا جلوه‌ای از استغنای بی‌نهایت معشوق ازلی است که ورای تأثرات انسانی است و همیشه فاصله و طلب را در دل عاشق زنده نگه می‌دارد.