صبح است ساقيا قدحی پرشراب کن
دور فلک درنگ ندارد شتاب کن
زان پيشتر که عالم فانی شود خراب
ما را ز جام باده گلگون خراب کن
خورشيد می ز مشرق ساغر طلوع کرد
گر برگ عيش میطلبی ترک خواب کن
روزی که چرخ از گل ما کوزهها کند
زنهار کاسه سر ما پرشراب کن
ما مرد زهد و توبه و طامات نيستيم
با ما به جام باده صافی خطاب کن
کار صواب باده پرستيست حافظا
برخيز و عزم جزم به کار صواب کن
شما در سایت ۱۲۰ واحد می توانید در لحظه فال حافظ بگیرید.
تفسیر غزل
**صبح است ساقيا قدحی پرشراب کن / دور فلک درنگ ندارد شتاب کن**
بامدادی است، ای ساقی! جامی را سرشار از شراب کن. چرخ گردون و گذر زمان توقف و درنگی ندارد؛ پس در بهرهگیری از لحظه و تجربه حال شتاب ورز. این بیت، فراخوانی است به درک فوریت زمان و آغاز بیدرنگ تجربه لذتبخش و معنوی (که شراب نماد آن است).
**زان پيشتر که عالم فانی شود خراب / ما را ز جام باده گلگون خراب کن**
پیش از آنکه این جهان فانی و گذرا به ویرانی کشیده شود، ما را با جام شراب گلگون (سرخرنگ) مست و مدهوش کن. “خراب کردن” در اینجا نه به معنای ویرانی، بلکه به مفهوم از خود بیخود کردن و مستغرق ساختن در باده عشق و حقیقت است تا حجابهای نفسانی کنار رود.
**خورشيد می ز مشرق ساغر طلوع کرد / گر برگ عيش میطلبی ترک خواب کن**
خورشید شراب (نمادی از نور معرفت یا شادی ناب) از افق مشرق جام طلوع کرده است. اگر در پی برگ (یا وسیله و نشانهای) از عیش و سرور حقیقی هستی، خواب غفلت و ناآگاهی را رها کن و بیدار شو. این بیت دعوت به هوشیاری و آگاهی از فرصتهای معنوی است که در دسترس قرار گرفته.
**روزی که چرخ از گل ما کوزهها کند / زنهار کاسه سر ما پرشراب کن**
روزی که چرخ فلک (سرنوشت و تقدیر) از خاک وجود ما پس از مرگ، کوزهها بسازد، آگاه باش که کاسه سر ما را از شراب پر کنی. این بیتی عمیق و پارادوکسیکال است که حتی پس از فنای جسمانی، شاعر آرزوی پیوستن و سیراب شدن از حقیقت معنوی را دارد؛ اشارهای به جاودانگی جوهر طلب و عشق.
**ما مرد زهد و توبه و طامات نيستيم / با ما به جام باده صافی خطاب کن**
ما اهل ریاضتکشی و پرهیزگاری خشک، توبه کردنهای مکرر و بیاثر، یا ادعاهای دروغین و گزاف (طامات) نیستیم. با ما از طریق جام شراب زلال و صاف (که نمادی از حقیقت ناب و عشق بیشائبه است) سخن بگو و ارتباط برقرار کن. این بیت طرد تصوف ظاهری و ریاکارانه و طلب تجربه مستقیم و بیواسطه از معشوق را بیان میکند.
**کار صواب باده پرستيست حافظا / برخيز و عزم جزم به کار صواب کن**
ای حافظ! عمل درست و بجا (کار صواب)، پرستش و روی آوردن به باده (عشق و معرفت الهی) است. پس برخیز و با عزمی راسخ و قاطع، خود را به انجام این عمل درست (بادهپرستی به معنای عرفانیاش) مشغول کن. این بیت نتیجهگیری و تأکیدی بر مسیر انتخابی شاعر است که عشق و مستی عرفانی را عین حقیقت و درستی میداند.




