این جهش خیره‌کننده در هزینه‌های ساخت‌وساز در حالی رخ می‌دهد که در سال‌های اخیر قدرت خرید مردم به شدت تحلیل رفته و حداقل دستمزد کارگران و میانگین حقوق و مزایای دریافتی آن‌ها هیچ تناسبی با هزینه‌های سرسام‌آور خرید یک واحد مسکونی ندارد.
در پایتخت، تهران، متوسط قیمت هر متر مربع مسکن معامله شده در سال ۱۳۹۴ که حدود ۳ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان بود، با رشدی خیره‌کننده معادل ۳۳۰۰ درصد، در سال گذشته به ۱۳۰ میلیون تومان رسیده است. این شاخص در کرج، دومین کلانشهر پرجمعیت ایران، در همین بازه زمانی حداقل ۳۸ برابر شده است.
وضعیت در دیگر کلانشهرها نیز مشابه است؛ به عنوان مثال، در مشهد، متوسط قیمت هر متر مربع مسکن از ۲ میلیون و ۸۵۰ هزار تومان در همین دوره به ۹۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در سال گذشته افزایش یافته که نشان‌دهنده ۳۲۱۰ درصد رشد است. اگر همین معیار را در شهرهای بزرگی مانند اصفهان، تبریز، شیراز، رشت، اراک، کرمانشاه، همدان و یزد بسنجیم، به میانگین رشدی ۲۸ تا ۳۲ برابری طی ۱۰ سال گذشته دست خواهیم یافت.
جهش بی‌سابقه در هزینه‌های ساخت مسکن: ارقام باورنکردنی
نکته‌ای قابل تامل این است که با مبلغ لازم برای ساخت یک متر مربع واحد مسکونی در سال ۱۴۰۵، می‌شد در سال ۱۳۸۵ یک واحد مسکونی کامل خریداری کرد.
آمار رسمی بانک مرکزی حاکی از آن است که میانگین قیمت هر متر مربع واحد مسکونی ساخته شده در شهر تهران حدود یک میلیون تومان بوده است. با این حساب، هزینه‌ای که امروز برای ساخت یک متر مربع واحد مسکونی در سال ۱۴۰۵ صرف می‌شود، می‌توانست دو دهه پیش، یک واحد ۵۵ متری را در تهران به ارمغان آورد. این ارقام به وضوح افت شدید قدرت خرید را در دو دهه اخیر نشان می‌دهد. این کاهش، مورد تایید مقامات نیز قرار گرفته است؛ عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، اخیراً اعلام کرده است که قدرت خرید در ایران طی پانزده سال گذشته حدود ۴۷ درصد کاهش یافته است.
ایرج رهبر، رئیس انجمن صنفی انبوه‌سازان تهران، درباره دستمزدهای ساخت‌وساز می‌گوید: پیش از همه‌گیری، دستمزد روزانه یک کارگر ساده بین یک میلیون و ۲۰۰ هزار تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود، اما اکنون این رقم به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان رسیده است. همچنین، دستمزد نیروهای فنی نیز به حدود ۴ تا ۴.۵ میلیون تومان در روز افزایش یافته است. رهبر در مورد هزینه نهایی ساخت نیز افزود: در حال حاضر، حتی در خوش‌بینانه‌ترین حالت، هزینه ساخت هر متر مربع به حدود ۵۵ میلیون تومان بالغ شده و در برخی پروژه‌ها حتی بین ۶۰ تا ۷۰ میلیون تومان نیز تخمین زده می‌شود.
بیت‌الله ستاریان، کارشناس برجسته بازار مسکن، نیز درباره هزینه‌های ساخت به ایسنا گفته است: در ماه‌های گذشته، به دلیل تورم عمومی، قیمت نهاده‌های ساختمانی روندی صعودی داشته است. تورم نقطه‌به‌نقطه به ۸۸ درصد رسیده و به تبع آن، قیمت مصالح ساختمانی نیز مانند سایر کالاها افزایش یافته و هزینه‌های ساخت را به شدت بالا برده است. به گونه‌ای که قیمت ساخت هر متر مربع ساختمان که تا سال گذشته ۲۰ تا ۳۰ میلیون تومان بود، اکنون به ۶۰ میلیون تومان رسیده است. این رقم در حالت‌های لوکس یا ساختمان‌های با طبقات بیشتر، افزایش چشمگیری می‌یابد. بنابراین، هزینه تولید مسکن و ساختمان کاملاً با تورم سایر کالاها همخوانی دارد.
مروری بر هزینه‌های ساخت در سال‌های اخیر
هزینه ساخت در سال ۱۴۰۴ چقدر بود؟
در سال گذشته (۱۴۰۴ شمسی)، ایرج رهبر، عضو هیأت‌مدیره کانون سراسری انبوه‌سازان، اعلام کرد که حداقل قیمت ساخت هر متر مربع خانه، بسته به شرایط و نوع مصالح، متفاوت است؛ اما بعید به نظر می‌رسد بتوان ساختمانی قابل قبول را با نرخی کمتر از ۲۵ تا ۳۰ میلیون تومان احداث کرد.
هزینه ساخت در سال ۱۴۰۳ چقدر بود؟
در سال ۱۴۰۳ شمسی، سازمان نظام مهندسی ساختمان اعلام کرده بود که هزینه ساخت هر متر مربع ساختمان بین ۱۰ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان تا ۱۹ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان، بسته به تعداد طبقات، متغیر است. کارشناسان و سازندگان مسکن، به ویژه اعضای انجمن انبوه‌سازان و سندیکای شرکت‌های ساختمانی، بر این باورند که در حال حاضر، کف هزینه‌های ساخت مسکن در تهران به متری ۱۸ میلیون تومان رسیده است.
بهمن دادمان، دبیر سندیکای شرکت‌های ساختمانی، نیز در این زمینه اظهار داشت: بدون احتساب نرخ زمین، امروز قیمت متوسط ساخت مسکن در هر متر مربع حدود ۲۲ تا ۲۵ میلیون تومان است.
هزینه ساخت در سال ۱۴۰۲ چقدر بود؟
انجمن صنفی مهندسان مشاور معمار و شهرساز در نامه‌ای به ریاست سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، هزینه ساخت مسکن را بین ۱۲ تا ۲۲ میلیون تومان اعلام کرده بود.
هزینه ساخت در سال ۱۴۰۱ چقدر بود؟
در بهمن ماه سال ۱۴۰۱ شمسی، فرشید پورحاجت، عضو هیأت مدیره کانون انبوه‌سازان، اعلام کرد که هزینه ساخت مسکن از متری ۵ میلیون تومان در سال گذشته (۱۴۰۰ شمسی) به متری ۹ میلیون تومان در سال جاری (۱۴۰۱ شمسی) رسیده است. در همین دوره، سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور نیز نرخ ساخت هر متر مربع واحد مسکونی را اعلام کرد که بر اساس آن، احداث ساختمان‌های یک طبقه و دو طبقه ۶ میلیون و ۲۳۷ هزار تومان و ساختمان‌های ۳ تا ۵ طبقه با قیمت متری ۷.۱ میلیون تومان محاسبه می‌شد.
هزینه ساخت در سال ۱۴۰۰ چقدر بود؟
در سال ۱۴۰۰ شمسی، احمد خرم، رئیس وقت سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور، هزینه ساخت هر متر مربع زیربنای ساختمان در آن سال را به سازمان‌های نظام مهندسی استان‌ها ابلاغ کرد. این هزینه در بخشنامه مذکور بین ۲ میلیون و ۳۰۰ تا ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان اعلام شده بود. این ارقام نشان می‌دهد که تنها در یک دوره پنج ساله، هزینه ساخت مسکن رشدی بیش از هزار درصدی را تجربه کرده است. مبنای این افزایش، هزینه ۴.۶ میلیون تومانی ساخت یک متر مسکن در سال ۱۴۰۰ و هزینه ۵۵ میلیون تومانی ساخت مسکن در سال ۱۴۰۵ است؛ که این دو عدد بیانگر رشد ۱۰۹۵ درصدی هزینه‌های ساخت در تنها پنج سال است.
