به گزارش سایت ۱۲۰ واحد، پدیده رویت روباه‌ها در معابر و بافت‌های مسکونی پایتخت و تبعات آن در خصوص اشاعه بیماری‌های خطرناکی مانند هاری، موجی از اظهارنظرهای کارشناسی را برانگیخته است. چندی پیش پیام محبی، فعال و متخصص دامپزشکی، با انتقاد از طرح‌های جمع‌آوری سگ‌ها یادآور شد که خالی شدن قلمرو شهری از سگ‌ها مسیر را برای هجوم روباه‌ها از پیرامون شهر باز کرده و این جانوران وحشی را به عنوان یکی از کانون‌های انتشار ویروس هاری توصیف کرد.
در مقابل این رویکرد، دکتر محمد خلیلی، متخصص ویروس‌شناسی در دانشکده دامپزشکی دانشگاه شهید باهنر، خطرات سگ‌های بدون صاحب را برای آرامش و سلامت عمومی بسیار برجسته‌تر ارزیابی می‌کند و نظریه ناقل ماندن درازمدت و بی‌نشانه روباه‌ها را از منظر علمی به چالش می‌کشد. وی بر ضرورت تدوین برنامه‌ای جامع و کارآمد از سوی متولیان شهری برای مهار اصولی جمعیت این جانوران اصرار دارد.
مرزبندی حیوانات خانگی شناسنامه‌دار و سگ‌های پرسه‌زن
این پژوهشگر با تاکید بر تفاوت بنیادین میان حیوانات دارای سرپرست و سگ‌های سرگردان توضیح می‌دهد: «حیواناتی که در منازل نگهداری می‌شوند شناسنامه درمانی و بهداشتی دارند، به طور دوره‌ای واکسینه شده و زیر نظر دامپزشک هستند. این گروه در صورت مراقبت درست هیچ تهدیدی برای دیگران محسوب نمی‌شوند.»
وی با اشاره به پیامدهای خطرناک رها بودن سگ‌ها در سطح شهرها بیان می‌کند: «سلب آرامش و سلب خواب ساکنان محلات ناشی از سر و صدای مداوم، رفتارهای تهاجمی به ویژه علیه کودکان، و احتمال انتقال انواع ویروس‌ها و انگل‌ها از عوارض جدی این پدیده است. علاوه بر این، غذارسانی غیراصولی و دلسوزی‌های ناآگاهانه نه تنها خدمتی به حیوان نیست، بلکه با ازدیاد بی‌رویه جمعیت آن‌ها، بحران‌های اکولوژیک و بهداشتی به بار می‌آورد.»
آیا روباه‌ها انبار پنهان ویروس هاری هستند؟
خلیلی با رد این نظریه که روباه‌ها می‌توانند مدت‌ها بدون نشان دادن علائم بالینی حامل هاری باشند، خاطرنشان ساخت: «سیستم بدنی روباه در برابر هاری بسیار حساس و آسیب‌پذیر است و ابتلا به این بیماری عموماً سریعاً به مرگ حیوان ختم می‌شود؛ لذا ماندگاری بدون علامت بیماری برای دوره‌های چندساله در این گونه، پایه علمی ندارد. اگرچه حیوان قبل از تلف شدن از طریق بزاق ناقل ویروس است، اما این امر به معنای ناقل پایدار بودن نیست.»
با وجود این، مرجعیت سازمان جهانی بهداشت گونه‌های گوشتخوار وحشی از جمله روباه را بخشی از چرخه طبیعی بقای ویروس می‌داند و رصد میدانی ورود آن‌ها به شهر تهران نیازمند پایش‌های کارشناسی مداوم است.
نگرانی‌های عمیق از گزش‌ها و هزینه‌های درمان هاری
این استاد دانشگاه مهار سگ‌های سرگردان را در رأس برنامه‌های سلامت همگانی می‌داند، زیرا بیشترین آمار هاری انسانی ناشی از گزش همین حیوانات است. او یادآور شد: «هاری در صورت بروز علائم صددرصد مهلک و غیرقابل بازگشت است و حتی مرگ یک فرد نیز فاجعه‌بار است. قربانیان گازگرفتگی باید بدون اتلاف وقت روند واکسیناسیون پس از مواجهه را آغاز کنند.»
وی با انتقاد از تحمیل هزینه‌های سنگین درمانی بر دوش کشور برای مهار گزیدگی‌ها، تاکید کرد که در سال گذشته نزدیک به ۳۰ نفر جان خود را بر اثر هاری از دست دادند؛ آماری که پیشگیری فعال از طریق مدیریت حیوانات خیابانی می‌توانست مانع وقوع آن شود.
مدیریت اصولی؛ پناهگاه، عقیم‌سازی یا تصمیم‌های سختگیرانه؟
خلیلی راهکار استاندارد را جمع‌آوری، تفکیک، انجام مراقبت‌های ضدانگلی و واکسیناسیون در پناهگاه‌ها و در نهایت واگذاری به افراد دارای صلاحیت می‌داند. با این وجود، او معتقد است اگر بسترها و منابع کافی برای چنین چرخه‌ای مهیا نباشد، نمی‌توان سلامت ساکنان جامعه را معطل نگه داشت و باید رویکردهای سختگیرانه‌تر را برای کاهش جمعیت در دستور کار گذاشت.
این کارشناس در پایان به برهم خوردن تعادل اکوسیستم شهری در پی رفتارهای احساسی اشاره کرد و گفت: «غذا دادن‌های خارج از ضابطه موجب برهم ریختن چرخه حیات سایر گونه‌ها مانند پرندگان و حتی افزایش بیش از اندازه جمعیت کلاغ‌ها شده است. رویکرد صحیح در مدیریت حیات شهری باید برمبنای علم، مطالعات بیولوژیک و برنامه‌ریزی پایدار باشد، نه تصمیمات هیجانی.»
