طبق این لایحه، حداقل نرخ سوخت جت معادل ۶۰ درصد قیمت خرید از پالایشگاه‌ها تعیین شده است. این اقدام به معنای حذف بخش قابل توجهی از یارانه سوخت هواپیما خواهد بود که پیش از این تنها به بخش کوچکی از جامعه (حدود ۵ درصد از مردم) اختصاص می‌یافت و اکنون دولت قصد دارد آن را تعدیل کند.
چنین تصمیمی در حالی اتخاذ می‌شود که در بودجه سال جاری نیز شاهد افزایش قابل توجهی در بهای سوخت هواپیما بودیم؛ به‌طوری که قیمت آن از ۶۰۰ تومان به بیش از ۱۱ هزار تومان رسید. با وجود اعتراض‌ها و این استدلال که ایرلاین‌ها از یارانه‌های سوخت بهره‌مند هستند و نباید قیمت بلیت را بالا ببرند، اما نوسانات نرخ ارز و افزایش هزینه‌ها باعث شد تا در طول سال جاری، بلیت هواپیما بارها گران شود.
اکنون دولت در لایحه بودجه جدید، برنامه‌هایی برای افزایش مجدد قیمت سوخت هواپیما دارد. مقصود اسعدی سامانی، دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی، هشدار می‌دهد که تعیین نرخ سوخت جت معادل ۶۰ درصد قیمت خرید پالایشگاه، می‌تواند به جهش قابل ملاحظه‌ای در بهای بلیت هواپیما منجر شود.
دبیر انجمن شرکت‌های هواپیمایی، در پاسخ به سؤالی در مورد تأثیر این تصمیم بر هزینه‌های سفر هوایی، صراحتاً اعلام کرد که با توجه به مصوبه جدید در لایحه بودجه ۱۴۰۵، بدون شک شاهد افزایش چشمگیر بهای بلیت هواپیما در سال آتی خواهیم بود.
پرواز تهران-مشهد: از ۶ به ۸.۵ میلیون تومان!
وی افزود: همزمان با انتقال نرخ ارز مورد نیاز ایرلاین‌ها به تالار دوم، انتظار می‌رود که قیمت بلیت‌ها بیش از پیش صعودی شود. بر همین اساس، پیش‌بینی می‌شود که قیمت بلیت مسیر پرتردد تهران-مشهد، از حدود ۶ میلیون تومان کنونی، به ۸.۵ میلیون تومان برسد.
۳۴ هزار تومان برای هر لیتر سوخت هواپیما در سال آینده
اسعدی سامانی در پاسخ به این ابهام که آیا دولت یارانه‌ای برای سوخت ایرلاین‌ها در نظر نمی‌گیرد، قاطعانه اظهار داشت: مفهوم یارانه سوخت برای ما معنای واقعی ندارد. سال گذشته با وجود نرخ ۶۰۰ تومانی سوخت هواپیما و افزایش ۳۰ درصدی آن به ۱۵ هزار و ۷۰۰ تومان در سال جاری، شاهد رشد قابل توجه قیمت بلیت‌ها بودیم. اکنون نیز با توجه به لایحه بودجه ۱۴۰۵ که افزایش ۶۰ درصدی نرخ سوخت را پیش‌بینی کرده و آن را به ۳۴ هزار تومان در هر لیتر می‌رساند، بدون شک، بلیت هواپیما در سال آینده با جهشی بی‌سابقه روبه‌رو خواهد شد.
در همین حین، سازمان حمایت از مصرف‌کنندگان، شرکت‌های هواپیمایی را از هرگونه افزایش خودسرانه قیمت بلیت برحذر داشته و هرگونه تغییر را منوط به کسب مجوز قبلی می‌داند. با این حال، ایرلاین‌ها به حکمی از دیوان عدالت اداری در سال گذشته استناد می‌کنند که بر اساس آن، حق تعیین قیمت بلیت به خود آن‌ها واگذار شده و دولت دیگر قادر به مداخله در فرآیند قیمت‌گذاری نیست.
سقوط ۱۹ درصدی مسافران هوایی: آمار نگران‌کننده!
انجمن شرکت‌های هواپیمایی و رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی هشدار می‌دهند که با این روند افزایش قیمت‌ها، حتی اقشار مرفه جامعه نیز از سفر هوایی دوری خواهند کرد. آمار ارائه شده توسط انجمن شرکت‌های هواپیمایی حاکی از آن است که در نیمه اول سال جاری، به دلیل وضعیت نامساعد اقتصادی، تعداد مسافران هوایی ۱۹ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافته است.
با این وجود، برخی از اعضای هیأت رئیسه انجمن دفاتر خدمات مسافرت هوایی و جهانگردی ایران بر این باورند که یکی از دلایل اصلی گرانی بلیت هواپیما در کشور، سیستم توزیع ناعادلانه است. در عمل، بلیت‌ها با قیمتی بسیار بالاتر به دست مصرف‌کننده نهایی می‌رسد، زیرا چندین واسطه میان شرکت هواپیمایی و مسافران وجود دارد.
در حال حاضر، علی‌رغم لزوم فروش سیستمی بلیت‌های پرواز، شاهد آن هستیم که سهم قابل توجهی از ظرفیت پروازها به صورت چارتر به چندین شرکت واسطه واگذار می‌شود. این امر مسافران را ناگزیر می‌کند تا بلیت را با بهایی بالاتر از این واسطه‌ها خریداری کنند.
یکی از مقامات آگاه در سازمان هواپیمایی، که مایل به افشای نام خود نبود، اذعان داشت که حتی وزیر راه و شهرسازی نیز از عهده مقابله با شرکت‌های چارترکننده برنمی‌آید. روشن است که شرکت‌های هواپیمایی با فروش چارتری، در افزایش بی‌رویه قیمت بلیت نقش پررنگی دارند. در گذشته، سازمان هواپیمایی کشوری بلیت‌های سیستمی با قیمت‌های مصوب را تعریف کرده بود. اما ظهور پروازهای چارتری مشکلات عدیده‌ای را پدید آورده و بیشترین نارضایتی‌ها نیز به این شیوه فروش بلیت اختصاص دارد.
۲.۵ تا ۳ میلیون تومان؛ هزینه یک ساعت پرواز در ایران!
از سوی دیگر، ایرلاین‌ها و شرکت‌های هواپیمایی تأکید می‌کنند که هزینه تمام‌شده برای هر یک ساعت پرواز در ایران، با احتساب خدماتی نظیر سوخت (بنزین هواپیما)، کترینگ، ناوبری هوایی، هزینه‌های فرودگاهی و سایر مخارج جاری، به طور میانگین بین ۲.۵ تا ۳ میلیون تومان است. از آنجا که بخش فنی و نگهداری هواپیماها به شدت وابسته به نرخ ارز است، هرگونه نوسان و افزایش در بهای دلار، مستقیماً به افزایش هزینه‌ها منجر می‌شود.
البته نباید از این نکته غافل شد که فرسودگی ناوگان هوایی کشور، بار مالی نگهداری را به شدت افزایش داده است. به همین دلیل، بخش عمده‌ای از هزینه‌ها صرف تعمیرات، نگهداری و در نهایت مخارج جاری شرکت‌های هواپیمایی می‌گردد.
با عنایت به رویکرد جدید و مثبت وزارت راه و شهرسازی و سازمان هواپیمایی کشوری در جهت ساماندهی تأسیس ایرلاین‌های جدید و ممانعت از صدور مجوزهای بی‌رویه، به نظر می‌رسد سال آینده برای صنعت حمل‌ونقل هوایی کشور سالی دشوار خواهد بود؛ هم به دلیل افزایش فزاینده هزینه‌ها و هم به علت صعودی شدن نرخ بلیت هواپیما.
