جمعی کثیری از چهرههای سرشناس عرصه موسیقی و فرهنگ، از جمله احسان خواجهامیری (فرزند هنرمند فقید)، محمد الهیاری، علیرضا افتخاری، هومن نامداری، مهدی یغمایی، گیتی معینی، مهوش وقاری، حسامالدین سراج، هوشنگ و ارسلان کامکار، علیاصغر شاهزیدی، رضا شایسته، داود گنجهای و همچنین مدیران فرهنگی نظیر مهدی شفیعی (معاون هنری وزارت ارشاد) و حمیدرضا نوربخش، برای ادای احترام به این صدای ماندگار، در این آیین حضور بهم رساندند.
ایرج: معیار همیشگی آواز
در ابتدای این مراسم که با اجرای سیدعباس سجادی همراه بود، حمیدرضا نوربخش، خواننده نامآشنا و مدیرعامل خانه موسیقی، با اشاره به جایگاه بیمانند ایرج در حافظه جمعی چندین نسل، اظهار داشت: «نام ایرج با تار و پود موسیقی این سرزمین گره خورده است و تا ابد معیار و میزان صدای فاخر باقی خواهد ماند. او با هنر خود، میراثی گرانبها به تاریخ فرهنگ و هنر ایران بخشید.» وی افزود که ایرج با نبوغی ذاتی و بدون نیاز به استاد، سبکی یگانه در آواز پایهگذاری کرد که از ریشههای آواز اصفهان، زادگاهش، الهام گرفته بود. نوربخش ضمن تقبیح تلاش برای قطبیسازی فضای موسیقی، یادآور شد که لقب «پهلوان آواز ایران» از سوی زندهیاد شجریان، خود گواهی بر بزرگی و خدمت این هنرمند است.
در ادامه علیرضا افتخاری، دیگر خواننده برجسته موسیقی ایرانی، از خاطره دوران نوجوانی خود با ایرج گفت: «در دوازده سالگی، وقتی استاد ایرج برای اجرا به اصفهان آمده بود، مدرسه را رها کردم تا صدای او را بشنوم و از همان لحظه، شیفته هنرش شدم. هرچند تلاش میکردم از او تقلید نکنم، اما ناخودآگاه به سوی صدای او کشیده میشدم.» افتخاری پس از سخنانش، قطعهای آوازی را به یاد آن استاد اجرا کرد.
پدری عاشق ایران و مردمش
احسان خواجهامیری، پسر و یادگار استاد، با تأکید بر عشق پدرش به ایران و مردمش، بیان داشت: «حتم دارم اگر پدرم امروز اینجا بود، بیشک برای شما آواز میخواند. او آموزگار عشق و دوستی برای من بود و همیشه دوست داشت در کنار مردم ایران باشد.» او نیز در ادامه، قطعهای آوازی را به یاد پدر فقیدش خواند.
عقابی بر فراز آسمان آواز ایران
علی جهاندار، از خوانندگان باسابقه، ایرج را پدر معنوی خود خواند و گفت: «من کلام به کلام آواز او را اجرا کردهام و بسیاری از آثارش را از بر هستم. ایرج در کنار بنان، گلپایگانی و شجریان، یکی از چهار قله طلایی آواز ایران است. او هنرمندی بود که بیهیچ نقصانی به اوج آواز رسید و رکوردی بیمثال را تا پایان عمر حفظ کرد؛ او عقابی بود که همواره بر فراز آسمان آواز ایران پرواز میکرد.»
محمد موسوی، استاد برجسته نینوازی و دوست شصتساله ایرج، از ارادت استاد تاج اصفهانی به وی یاد کرد که همواره آرزوی داشتن صدایی چون ایرج را داشت. موسوی نیز پس از سخنانش، با تکنوازی نی، یاد و خاطره این هنرمند را گرامی داشت.
خدمتگزاری که با صدا ماندگار شد
علیاصغر شاهزیدی، آخرین سخنران مراسم، بر اخلاق و هنر ایرج تأکید کرد و او را «خدمتگزار واقعی موسیقی» نامید. وی افزود: «ایرج همواره با صدایی رسا و بینقص میخواند؛ صدایی که استاد تاج اصفهانی نیز آن را ستایش میکرد.» شاهزیدی تصریح کرد که این صدای کمنظیر حاصل تمرین و کوشش فراوان بود، چرا که آوازخوانی، رشتهای بسیار دشوار است و به تسلط کامل بر ادبیات، فرمهای آوازی و استقلال صدا نیاز دارد که ایرج همه این ویژگیها را دارا بود و به همین دلیل، نامش در تاریخ موسیقی ماندگار شد. او پس از صحبتهایش، قطعهای آوازی از تاج اصفهانی را اجرا کرد.
در بخش پایانی این مراسم، بیداد خواجهامیری، نوه زندهیاد ایرج نیز، متنی کوتاه در ستایش پدربزرگش قرائت کرد. سرانجام، پیکر مرحوم حسین خواجهامیری (ایرج) پس از این آیین باشکوه، در قطعه هنرمندان بهشت زهرا (س) به خاک سپرده شد. استاد حسین خواجهامیری، «ایرج»، یکی از برجستهترین خوانندگان موسیقی ایرانی، پس از تحمل دوران بیماری، در سن ۹۴ سالگی در تاریخ بیست و یکم مرداد ماه، جهان فانی را وداع گفته بود.



