این حادثه که در ابتدا میتوانست به عنوان یک ناهماهنگی عملیاتی کوچک در میان اعضای ائتلاف عربی قلمداد شود، به سرعت در تحلیلهای رسانههای غربی به نمادی از رویارویی علنی و تعمیق شکاف میان دو بازیگر کلیدی جنگ یمن بدل گشت. بسیاری از تحلیلگران این وضعیت را «شکافی استراتژیک و خطرناک» توصیف کردهاند.
رسانههای معتبر جهان، بهویژه در اروپا و آمریکا، این رخداد را نه یک اتفاق مجزا، بلکه نقطه عطفی تعیینکننده در مسیر جنگ یمن ارزیابی میکنند؛ لحظهای که تضاد منافع ریاض و ابوظبی دیگر قابل پنهانکردن نیست و آشکارا در صحنه عمل خود را نشان داده است.
روزنامه انگلیسی ایندیپندنت گزارش داده که این بحران پس از آن شدت گرفت که محمولهای از سلاح و تجهیزات جنگی بدون هماهنگی با ائتلاف عربستان، از بندر فجیره امارات به بندر مکلا در استان حضرموت یمن منتقل شد. بر اساس اظهارات ریاض، این محموله برای نیروهای وابسته به شورای انتقالی جنوب ارسال شده بود؛ شورایی که تحت حمایت مستقیم ابوظبی قرار دارد و هدف اصلی آن، جدایی جنوب یمن از دولت مرکزی این کشور عنوان میشود.
ایندیپندنت تأکید کرده که بمباران این محموله توسط عربستان، حاوی پیامی روشن برای امارات بود. از دیدگاه ریاض، توسعه نفوذ نیروهای جداییطلب در مناطق حساس و کلیدی یمن، بهخصوص در نزدیکی مرزهای جنوبی عربستان، به منزله عبور از خطوط قرمز امنیتی تلقی میشود.
شکافی فراتر از تاکتیک
بخش قابل توجهی از تحلیلهای رسانهای بر این نکته صحه میگذارند که اختلافات میان عربستان و امارات پدیدهای تازه نیست. از سال ۲۰۱۹ و همزمان با کاهش حضور نظامی مستقیم امارات در یمن، نشانههای واگرایی در اهداف این دو کشور آشکار شده بود. با این حال، رسانهها معتقدند آنچه در مکلا به وقوع پیوست، فراتر از مرحله اختلافات پنهان و ورود به فاز تقابل علنی است.
روزنامه ایتالیایی Inside Over در تحلیلی صریح، این وضعیت را «شکافی استراتژیک و خطرناک در قلب ائتلاف ضد یمنی» توصیف کرده و مینویسد که این بحران ارتباط مستقیمی با انصارالله ندارد، بلکه نمایانگر تضادی بنیادین در نگاه ریاض و ابوظبی به آینده یمن و نظم منطقهای است.
دو مسیر متفاوت برای یمن
بر پایه تحلیل Inside Over، عربستان سعودی، یمن را جزئی از معادله بزرگتر امنیت ملی خود میبیند؛ کشوری حائل که ثبات آن برای جلوگیری از تهدیدات مرزی اهمیتی حیاتی دارد. در مقابل، امارات یمن را حلقهای کلیدی در پروژه نفوذ ژئوپلیتیکی خود میشناسد؛ پروژهای که از بنادر شاخ آفریقا آغاز شده و تا جنوب یمن و دریای عرب گسترش مییابد.
این رسانه تأکید میکند که حمایت ابوظبی از نیروهای جداییطلب جنوب یک اقدام مقطعی نیست، بلکه بخشی از راهبرد بلندمدت این کشور برای کنترل بنادر، مسیرهای تجاری و نقاط حساس دریایی به شمار میرود؛ راهبردی که لزوماً با اولویتهای امنیتی عربستان همخوانی ندارد.
پایان توهم «ائتلاف یکپارچه»
روزنامه سوئیسی لوتان نیز با نگاهی انتقادی نوشته است که تحولات اخیر، روایت رسمی مبنی بر «ائتلاف عربی منسجم» را زیر سؤال برده است. به باور این روزنامه، لغو توافق دفاعی میان دولت یمن و امارات و صدور دستور خروج نیروهای اماراتی ظرف ۲۴ ساعت، نشاندهنده آن است که اعتماد سیاسی میان ریاض و ابوظبی به شدت آسیب دیده است.
لوتان خاطرنشان کرده که منافع متضاد دو کشور اکنون بر اهداف مشترک اولیه، یعنی مقابله با انصارالله، پیشی گرفته و جنگ یمن را وارد مرحلهای پیچیدهتر کرده است.
جنوب یمن؛ صحنه رقابتهای نیابتی
رسانههای فرانسوی نیز با نگرانی این تحولات را پیگیری کردهاند. روزنامه لیبراسیون گزارش داده که نیروهای وابسته به شورای انتقالی جنوب از عقبنشینی از مناطق تصرفشده در اوایل دسامبر خودداری کردهاند و آشکارا با دستورات دولت مورد حمایت عربستان مخالفت میکنند. این روزنامه نوشته که اصرار جداییطلبان بر حفظ مواضع خود نشان میدهد که آنها بیش از آنکه به ساختار دولت یمن پایبند باشند، به پشتیبانی خارجی تکیه دارند.
لوموند با لحنی محتاطتر، اعلام خروج نیروهای اماراتی را نشانهای از تشدید تنش میان دو کشور دانسته و تأکید کرده که این خروج لزوماً به معنای پایان نفوذ ابوظبی در جنوب یمن نیست.
آینده نامعلوم ائتلاف
روزنامه Asia News ایتالیا با طرح این پرسش که «ائتلاف به کدام سو میرود؟» نوشته است که تقابل عربستان و امارات دیگر یک اختلاف گذرا نیست، بلکه بازتاب تناقضی ریشهدار در نگاه دو کشور به نظم منطقهای است. به باور این رسانه، اعلام وضعیت فوقالعاده، لغو توافق دفاعی و اعمال محدودیتهای هوایی و دریایی، نشاندهنده تغییر رویکرد عربستان از مدیریت اختلاف به سیاست بازدارندگی مستقیم در برابر امارات است.
پیامدهای فراتر از مرزها
نگرانی رسانهها تنها به یمن محدود نمانده است. روزنامه تلگراف انگلیس هشدار داده که تقابل میان عربستان و امارات به عنوان دو بازیگر کلیدی بازار جهانی انرژی میتواند پیامدهایی فراتر از منطقه داشته باشد و ثبات بازارهای نفت و گاز را تحت تأثیر قرار دهد.
از سوی دیگر، اکونومیست نوشته که جنگ یمن وارد مرحلهای شده که در آن ائتلاف علیه خود میجنگد و محور اصلی درگیری دیگر انصارالله نیست، بلکه رقابت میان متحدان سابق است. گاردین نیز احتمال بروز جنگ داخلی در جنوب یمن و سرایت بیثباتی به کشورهای همجوار را مطرح کرده است.
دیدگاه آمریکا
در آمریکا، روزنامه والاستریت ژورنال این تقابل را از زاویه منافع واشنگتن بررسی کرده و نوشته است که شکاف میان ریاض و ابوظبی معادلات آمریکا در خاورمیانه را پیچیدهتر میکند؛ بهویژه در شرایطی که واشنگتن به دنبال مهار ایران و جلوگیری از گسترش بحرانهای منطقهای است. به باور این روزنامه، تداوم اختلاف میان دو متحد اصلی آمریکا میتواند دست بازیگران رقیب را برای مانور بیشتر باز بگذارد.
جمعبندی
مجموع روایتهای رسانههای جهان نشان میدهد که تقابل اخیر عربستان و امارات یک حادثه مقطعی نبوده و نشانه ورود بحران یمن به مرحلهای تازه و پیچیدهتر است؛ مرحلهای که در آن رقابت قدرتهای منطقهای بیش از پیش بر سرنوشت این کشور سایه افکنده است. از نگاه این رسانهها، اگر این شکاف مدیریت نشود، نه تنها ائتلاف عربی بلکه معادلات امنیتی خلیج فارس، دریای سرخ و حتی بازار جهانی انرژی با چالشهای جدیتری روبهرو خواهد شد.



