این دو قدرت که زمانی متحدانی نزدیک در منطقه محسوب می‌شدند، اکنون در عرصه‌های حساسی چون یمن و سودان، منافعی کاملاً متعارض را دنبال می‌کنند؛ وضعیتی که به شکل بی‌سابقه‌ای تنش‌ها را میان ریاض و ابوظبی افزایش داده است.
نقطه اوج این اختلافات، حمله مستقیم عربستان به یک محموله تسلیحاتی بود که گفته می‌شود از امارات برای جدایی‌طلبان شورای انتقالی جنوب یمن ارسال شده بود. پس از این اقدام نظامی، ریاض با صدور بیانیه‌ای از سیاست‌های امارات در یمن انتقاد کرد و ابوظبی نیز ساعاتی بعد، خبر از پایان حضور نظامی خود در یمن داد. این رویارویی آشکار، جدی‌ترین نشانه از شکاف عمیق میان دو کشوری است که در دهه گذشته تقریباً در تمام مسائل منطقه‌ای هم‌صدا بودند.
حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر اندیشکده شورای خاورمیانه، معتقد است که امارات متحده عربی در تلاش است تا از فضای پرالتهاب و سرشار از عدم قطعیتی که پس از جنگ غزه و درگیری‌های اخیر در منطقه شکل گرفته، برای تقویت موقعیت و نفوذ خود بهره‌برداری کند. این رویکرد که پیش از این نیز وجود داشت، اکنون با صراحت بیشتری دنبال می‌شود.
در واقع، ائتلاف عربی که در سال ۲۰۱۵ علیه انصارالله در یمن شکل گرفت، عملاً سال‌هاست که دچار ازهم‌گسیختگی شده است. عربستان و امارات، هرچند در ظاهر متحد بودند، اما در میدان عمل مسیرهای متفاوتی را پیموده‌اند. عربستان همواره بر حمایت از دولت مرکزی و یکپارچگی یمن تأکید داشته، در حالی که امارات با حمایت از شورای انتقالی جنوب، به دنبال تجزیه این کشور و ایجاد یمن جنوبی بوده است.
امارات با تمرکز بر مناطق ساحلی، بنادر و مسیرهای کلیدی انرژی، به دنبال تقویت نفوذ خود است. این استراتژی با اهداف کلان عربستان که یمن و دریای سرخ را عمق استراتژیک خود می‌داند، در تضاد کامل قرار دارد. اگر نیروهای وابسته به امارات کنترل کامل جنوب یمن را به دست گیرند، این امر یک ضربه راهبردی جدی به ریاض خواهد بود.
این رقابت به سودان نیز کشیده شده است. موقعیت جغرافیایی سودان در حاشیه دریای سرخ برای هر دو کشور اهمیت دارد. امارات با حمایت از نیروهای واکنش سریع و بازیگران غیردولتی، به دنبال گسترش نفوذ خود در بنادر و مسیرهای دریایی است؛ رویکردی که با سیاست عربستان مبنی بر حمایت از دولت‌های مرکزی در تضاد است و نگرانی‌ها را از افزایش تنش‌های منطقه‌ای بیشتر می‌کند.
با این وجود، آیا این رقابت‌ها به یک جنگ نیابتی تمام‌عیار در منطقه منجر خواهد شد؟ کارشناسان بر این باورند که هنوز برای چنین قضاوتی زود است. جنگ نیابتی زمانی رخ می‌دهد که دو کشور یکدیگر را به عنوان دشمن استراتژیک تعریف کرده و سیاست‌های خود را برای ضربه زدن به طرف مقابل تنظیم کنند. در حال حاضر، رابطه ریاض و ابوظبی در این مرحله قرار ندارد.
آنچه امروز شاهد آن هستیم، تلاقی منافع و پروژه‌های توسعه‌ای دو کشور در یک جغرافیای مشترک است که به برخوردهای محدود نیابتی یا حتی مستقیم منجر شده است. هر دو کشور با چشم‌اندازهای بلندمدت توسعه (چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان و سند ۲۰۷۱ امارات) به دنبال کاهش ریسک‌های امنیتی هستند، اما رقابت برای تثبیت نقش منطقه‌ای، آن‌ها را در مقابل یکدیگر قرار داده است. با این حال، اگر این درگیری‌های محدود مدیریت نشود، می‌تواند کلیت روابط دو متحد سابق را تحت تأثیر قرار دهد و نظم خاورمیانه را بازتعریف کند.
