این مرکز به عنوان تنها سازمان رسمی و مسئول در زمینه تحقیق و بررسی چالش‌های ساخت و ساز کشور، اهداف و وظایف خود را بر اساس اساسنامه پیگیری می‌کند.
پس از ادغام وزارتخانه‌های راه و ترابری با مسکن و شهرسازی، این مرکز نیز با پژوهشکده حمل‌ونقل یکپارچه شد. در نتیجه، اکنون مسئولیت هماهنگی و اجرای طرح‌های پژوهشی در صنعت حمل‌ونقل، شهرسازی، معماری، ساخت و ساز، مصالح ساختمانی و تدوین ضوابط و استانداردها به این سازمان سپرده شده است.
یکی از دغدغه‌های اصلی دولت و شهرداری‌ها در سالیان اخیر، پدیده فرونشست زمین در بسیاری از مناطق شهری بوده است که به طور فزاینده‌ای مورد توجه قرار گرفته است.
یک پنجم مساحت ایران درگیر فرونشست
آمارها نشان می‌دهد که حدود ۸۰ هزار کیلومتر مربع از مساحت ایران (معادل ۵ درصد) با پدیده فرونشست زمین مواجه است. در واقع، ۳۶۰ منطقه فرونشستی در کشور شناسایی شده‌اند که وسعتی بالغ بر ۹۰ هزار کیلومتر مربع را در بر می‌گیرند. این در حالی است که در سطح جهانی، تنها حدود ۳ درصد از خاک یک کشور سالانه فرونشست بیش از ۲۰ سانتیمتر را تجربه می‌کند.
وضعیت زمانی نگران‌کننده‌تر می‌شود که نتایج تحقیقات سال گذشته نشان می‌دهد ایران از نظر نرخ فرونشست، دومین کشور دنیا و از نظر وسعت، سومین کشور جهان محسوب می‌شود.
فرونشست در ایران ۱۵ برابر استاندارد اروپا
اتحادیه اروپا نرخ فرونشست ۴ میلی‌متر در سال را طبیعی می‌داند، اما میانگین فرونشست در ایران ۱۵ برابر این رقم است و در برخی دشت‌ها حتی به ۳۶ سانتیمتر نیز می‌رسد.
میانگین فرونشست در استان تهران: ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر
غزاله راهب، رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، در پاسخ به این سوال که آیا کل تهران دچار فرونشست شده است، توضیح داد: «فرونشست زمین عمدتاً در مناطق جنوبی تهران رخ داده، اما بیشتر نقاط تهران درگیر این پدیده هستند. میانگین نرخ فرونشست در استان تهران بین ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر متغیر است.»
مناطق ۱۸، ۱۹ و ۲۰ تهران در صدر فهرست فرونشست
او در ادامه و در پاسخ به این پرسش که آیا تایید می‌شود که ۸ منطقه از تهران با فرونشست مواجه‌اند، اظهار داشت: «مناطق حاشیه‌ای جنوب پایتخت، به ویژه مناطق ۱۸، ۱۹ و ۲۰ تهران، بیشترین فرونشست را تجربه می‌کنند. این پدیده علاوه بر جنوب تهران، در نقاط دیگری مانند کرمان، یزد و اصفهان نیز مشاهده می‌شود و آثار آن در سراسر کشور قابل مشاهده است.»
راهب همچنین در مورد اطلاع‌رسانی به نهادهای مسئول گفت: «شهرداری تهران از این گزارش‌ها مطلع شده است. اما این بدان معنا نیست که فرونشست در این مناطق لزوماً خطرناک باشد، هرچند هشدارهای لازم در مورد لزوم قطع مصرف آب از چاه‌ها داده شده است. به هر حال، پایش میزان فرونشست در مناطق مختلف کشور به طور مداوم توسط مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی انجام می‌شود.»
او تاکید کرد: «این پایش با همکاری نهادهایی نظیر سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، سازمان نقشه‌برداری کشور، پژوهشکده زلزله و پژوهشکده هوایی و سازمان زمین‌شناسی در حال انجام است. همچنین، کارگروه ویژه‌ای برای رصد دقیق مناطق دارای فرونشست، به ویژه در حوزه‌های زیرساخت‌های سکونتی، شریان‌های حیاتی و ابنیه فنی کشور، تشکیل شده است.»
حفر چاه جدید توسط وزارت نیرو: تخلفی که فرونشست را تشدید می‌کند
رئیس مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در پاسخ به سوالی درباره دستور اخیر وزارت نیرو به شرکت آب و فاضلاب استان تهران برای حفر ۱۲۰ حلقه چاه جدید در پایتخت، هشدار داد: «قطعاً این اقدام وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب تهران در حفر چاه‌ها، سرعت فرونشست زمین را به شکل فزاینده‌ای افزایش خواهد داد.»
وی افزود: «به همین دلیل، کارگروه ملی ستاد ملی فرونشست زمین با هدف کنترل و نظارت بیشتر بر این پدیده، ذیل شورای عالی آب تشکیل شده است. این کارگروه می‌تواند جلوی حفر این چاه‌ها را بگیرد. اساساً، کارگروه ملی فرونشست زمین برای انجام هماهنگی‌های لازم، تحت پوشش شورای عالی آب قرار گرفته تا اقدامات ضروری را به انجام رساند.»
