جهش چشمگیر هزینه‌های سوخت و حامل‌های انرژی هم‌زمان با نزدیک شدن روزهای سرد سال، بار دیگر شکنندگی اقتصاد کشورهای اروپایی را در برابر تنش‌های فرامرزی برملا کرده است. به گزارش ۱۲۰ واحد، ارزیابی‌های اخیر مقامات اروپایی نشان می‌دهد که به دنبال گسترش درگیری‌ها و اقدامات نظامی، بهای گاز در بازار قاره سبز تا ۱۴۰ درصد جهش یافته و نرخ گازوئیل دو برابر شده است؛ وضعیتی که با وجود عدم دریافت محموله مازاد، بیش از ۱۰۰ میلیارد یورو به صورت‌حساب واردات سوخت اتحادیه اروپا تحمیل کرده است.
این بحران در شرایطی گریبان‌گیر پایتخت‌های اروپایی شده که آن‌ها ناچارند ذخیره‌سازی‌های خود را برای رویارویی با سرمای سخت مدیریت کرده و هم‌زمان چرخ صنایع اساسی و گرمایش منازل را فعال نگه دارند. تشدید درگیری‌ها میان کی‌یف و مسکو در کنار خطرات فزاینده برای مسیرهای ترانزیت نفت و گاز، معادله بقای اقتصادی اروپا را دشوارتر از گذشته ساخته است.
بار سنگین گرانی بر دوش اقتصاد و شهروندان
بازار گاز هلند به عنوان نبض تعیین قیمت انرژی در اروپا، نرخ‌هایی بالاتر از ۸۰ یورو به ازای هر مگاوات‌ساعت را ثبت کرده است؛ اعدادی که در مقایسه با ارقام متعادل پیشین، افزایشی بیش از دو برابری را نشان می‌دهند. در این میان، پر شدن حدود سه‌چهارم مخازن گازی هرگز خیال کارشناسان را راحت نکرده، چرا که این میزان ذخیره نسبت به مقاطع مشابه سال‌های گذشته به وضوح عقب‌ماندگی دارد.
نهادهای نظارتی حوزه گاز پیش‌بینی کرده‌اند چنانچه روند ورود گاز طبیعی مایع (LNG) دچار وقفه شود، با خاتمه فصل سرما ممکن است تنها یک‌سوم از موجودی انبارها باقی مانده باشد؛ امری که تاب‌آوری قاره سبز در برابر امواج احتمالی یخبندان را به حداقل می‌رساند.
تداوم این معضل فراتر از یک چالش دمایی، مستقیماً حیات اقتصادی قاره را نشانه رفته است. کارخانه‌های تولید پتروشیمی، مواد پلاستیکی و کودهای شیمیایی به سبب هزینه‌های نجومی برق و گاز دچار افت شدید سودآوری و حتی تعطیلی خطوط شده‌اند. این فشارها خطر خروج سرمایه‌ها و انتقال کارگاه‌های بزرگ به سرزمین‌هایی با انرژی در دسترس‌تر و ارزان‌تر را به شدت دامن زده است.
دولتمردان این قاره نیز ابزار چندانی برای تزریق کمک‌های مالی مداوم ندارند، زیرا پرداخت بسته‌های حمایتی سنگین، کسری بودجه عمومی را به سطوح بحرانی می‌رساند. در نتیجه، حتی تلاش‌ها برای گرفتن مالیات اضافه از کمپانی‌های سودده حوزه سوخت نیز نتوانسته پاسخگوی جبران هزینه‌های جاری باشد.
تنگه‌های استراتژیک و باتلاق جنگ شرق
ثبات بازار سوخت اروپا پیوندی ناگسستنی با امنیت شریان‌های آبی خاورمیانه دارد. سهم چشمگیر تنگه هرمز در عبور جریان گاز مایع جهانی به این معناست که کوچک‌ترین تلاطم در منطقه خلیج فارس، مسابقه بین‌المللی برای تصاحب محموله‌ها را به راه انداخته و بهای بارگیری را برای اروپایی‌ها سر به فلک می‌کشد.
علاوه بر این، اختلالات کشتیرانی در دریای سرخ، تانکرها را وادار به دور زدن آفریقا از مسیر دماغه امید نیک کرده که این تغییر مسیر، زمان ارسال سوخت را بیش از دو برابر طولانی‌تر نموده است. از آنجا که بخش عمده گاز وارداتی جایگزین در اروپا پس از کاهش سهم مسکو، اکنون از طریق گاز مایع آمریکا تأمین می‌شود، رقابت سخت با خریداران پرمصرف آسیایی بهای این وابستگی را گزاف‌تر کرده است.
از سوی دیگر، سایه جنگ اوکراین همچنان بر سر شبکه‌های انتقال سنگینی می‌کند. حملات متقابل به زیرساخت‌های پالایشگاهی و توزیع انرژی، دسترسی به مشتقات سوختی نظیر دیزل را محدود ساخته و معادلات بازرگانی را پرمخاطره و غیرقابل پیش‌بینی نگاه داشته است.
آیا زیرساخت‌ها پاسخگوی بحران خواهند بود؟
گرچه شبکه‌ها و پایانه‌های پذیرش و تبدیل گاز مایع در اروپا دارای ظرفیت اسمی قابل قبولی هستند، اما مشکل اساسی در تضمین بارگیری به موقع و نرخ تمام‌شده سوخت نهفته است.
کاهش حاشیه ایمنی ذخیره‌سازی، قاره سبز را در وضعیت بسیار حساسی قرار داده است؛ به طوری که هرگونه انسداد در خطوط کشتیرانی، برودت زودهنگام هوا یا بالا رفتن تقاضای جهانی می‌تواند بحران را از لایه‌های آماری به یک چالش جدی عملیاتی بکشاند. موفقیت اروپا در عبور از ماه‌های سرد پیش‌رو تنها به فقدان خاموشی سنجیده نمی‌شود، بلکه به میزان مقاومت جیب شهروندان و جلوگیری از فروپاشی توان تولیدی صنایع آن پیوند خورده است.
