به گزارش سایت ۱۲۰ واحد، بیش از یک دهه از بنیان‌گذاری جشنواره داستانی «خاتم» می‌گذرد؛ رویدادی ادبی که از سال ۱۳۹۶ با همت دفتر نشر فرهنگ اسلامی و با محوریت روایت زندگی و سیره پیامبر گرامی اسلام(ص) آغاز به کار کرد. اکنون در آستانه دوره دوازدهم، این جریان فرهنگی بدون وقفه مسیر تکامل را پیموده و از مسابقه داستان کوتاه به عرصه‌های وسیع‌تری چون «داستانک»، «ایده رمان» و نگارش «رمان بلند» توسعه یافته است. در همین رابطه، علی‌اکبر اشعری، رئیس این جشنواره، به تشریح انگیزه‌ها، دستاوردها و رویکردهای تازه این رویداد داستانی پرداخته است.
ضرورت پرداختن به سیره نبوی با زبان هنر و قصه
اشعری با مرور جرقه‌های آغازین این حرکت فرهنگی خاطرنشان کرد که دغدغه آسیب‌های اجتماعی و لزوم بهبود فضای اخلاقی جامعه، نیاز به یک الگوی جامع و مورد پذیرش همگان را برجسته ساخت. در میان شخصیت‌های تاریخ، وجود مبارک پیامبر اسلام(ص) بهترین کانون برای بازتاب مکارم اخلاقی و ارزش‌های والای انسانی به شمار می‌رفت؛ زیرا ادبیات داستانی می‌تواند فراتر از تحلیل‌های صرفاً فلسفی، مفاهیم عمیق معنوی را در ذهن نسل نو ماندگار کند. از این‌رو، دعوت از نویسندگان برای کاوش در تاریخ و آفرینش آثار خواندنی، راهکاری مؤثر برای جبران کمبود متون ادبی با موضوع پیامبر اعظم بود.
رفع کمبود آثار داستانی و انگیزه‌بخشی به نسل جدید
یکی از معضلات اصلی پیش از راه‌اندازی این جریان، فقر منابع داستانی پیرامون زندگانی پیامبر اکرم(ص) نسبت به جایگاه بی‌بدیل ایشان بود. به باور رئیس جشنواره، پایه‌گذاری بستری تخصصی برای رقابت ادبی موجب شد توجه اهل قلم و ناشران بیش از گذشته به این حوزه جلب شود؛ تا جایی که امروز پیشنهادهای چاپ متعددی با محوریت شخصیت و سیره حضرت رسول دریافت می‌شود و زمینه برای خلق آثاری جدی‌تر فراهم آمده است.
تنوع در قالب‌ها؛ از داستان کوتاه تا حمایت از تولید رمان
این جشنواره برای پوشش سلیقه‌ها و توانمندی‌های مختلف، به مرور ساختار خود را گسترش داد. تفکیک بخش‌های دانش‌آموزی، کودک و نوجوان، و بزرگسال گام نخست برای برقراری عدالت در ارزیابی‌ها بود. در ادامه، قالب‌های مینی‌مال و داستانک نیز اضافه شدند. همچنین در راستای ترغیب نویسندگان به خلق متون بلندتر، بخش طرح رمان آغاز شد که در آن منتخبان زیر نظر استادان راهنما آثار خود را به تکامل رساندند. نتیجه این همراهی مستمر، چاپ نزدیک به ۴۰ عنوان کتاب ارزشمند در قالب رمان یا مجموعه‌داستان بوده است.
کارگاه‌های آموزشی و تعیین محورهای کاربردی متناسب با نیاز روز
رویکرد اصلی جشنواره «خاتم» صرفاً گزینش آثار برتر نیست، بلکه ایجاد فضای آموزشی از طریق نشست‌های نقد و کارگاه‌های نگارش حضوری و مجازی را هدف قرار داده است؛ جریانی که نویسندگان مبتدی دیروز را به چهره‌های حرفه‌ای و حتی داوران امروز بدل کرده است. در دوره دوازدهم نیز پنج محور موضوعی متناسب با چالش‌های کنونی، نظیر همگرایی اجتماعی و همدلی عمومی، طراحی شده است تا نویسندگان با اتکا به الگوهای رفتاری پیامبر، راه‌حل‌های داستانی ارائه دهند.
حرکت به‌سوی چشم‌انداز بین‌المللی
رئیس جشنواره خاتم از برنامه ویژه برای بین‌المللی‌سازی این رویداد سخن گفت و تأکید کرد که هم‌زمان با ایام پیش‌رو و سال‌های آتی، شناسایی انجمن‌ها و فعالان فرهنگی در خارج از کشور به‌طور ساختاریافته آغاز شده است. همکاری نهادهایی چون کانون پرورش فکری، حوزه هنری، خانه کتاب و سازمان اوقاف به عنوان بازوهای حمایتی در این مسیر، زمینه‌ساز استعدادیابی گسترده و ارتقای غنای ادبی در سطح ملی و بین‌المللی خواهد بود.
