به گزارش سایت ۱۲۰ واحد، ثبت و مستندسازی تجربیات زیسته پیشکسوتان حوزه میراث فرهنگی، پلی ارزشمند میان گذشته و تصمیم‌گیری‌های آینده است. سعید عریان، چهره ماندگار میراث فرهنگی و استاد برجسته متون پهلوی و زبان‌های باستانی، با تاکید بر جایگاه بی‌بدیل تاریخ شفاهی یادآور شد که مستندات مکتوب معمولاً محدود به زاویه دید نویسندگان هستند، اما تاریخ شفاهی مجالی استثنایی خلق می‌کند تا صاحب‌نظران از رویدادها، چالش‌ها و تجاربی سخن بگویند که شاید در هیچ سند رسمی و آرشیو اداری به ثبت نرسیده باشد.
این استاد دانشگاه با اشاره به پیشینه طولانی و کاربرد گسترده این رویکرد در سطح بین‌المللی، اظهار داشت: تاریخ شفاهی گنجینه‌ای ناب را در دسترس نسل‌های آتی قرار می‌دهد، به‌خصوص در حوزه‌هایی که قلم تاریخ‌نگاران به آن‌ها نپرداخته است. حرکت وزارت میراث‌فرهنگی در مسیر گردآوری صدای اساتید و خبرگان، اقدامی قابل‌تقدیر است؛ با این حال، ضبط صرف خاطرات کفایت نمی‌کند و باید از آغاز مشخص باشد که این داده‌ها با چه نیتی جمع‌آوری شده و چه کارکردی در اداره امور خواهند داشت، وگرنه کار به چرخه‌ای تکراری و بی‌ثمر تبدیل خواهد شد.
وی با اشاره به سال‌ها فعالیت در حوزه گویش‌شناسی، رویکرد هدفمند را کلید اثربخشی در تمام علوم از جمله باستان‌شناسی، مردم‌شناسی و گردشگری دانست و افزود: هر پژوهشی نیازمند صورت‌مسئله مشخص است؛ باید روشن باشد داده‌ها چرا گردآوری می‌شوند و چه نقشی در تصمیم‌گیری‌های کلان ایفا می‌کنند.
عریان با یادآوری یک تجربه عینی، به ثبت ناگفته‌های مرحوم سیدعبدالله انوار درباره بافت تاریخی و محلات کهن تهران اشاره کرد و گفت: دانش استاد انوار از پیشینه املاک و دگرگونی‌های پایتخت بی‌نظیر بود و زمانی بیش از ۲۰ نوار صوتی از توضیحات ایشان پر شد، اما اکنون باید پرسید سرنوشت آن فایل‌های ارزشمند چه شد؟ چرخه مستندنگاری زمانی تکمیل می‌شود که سازوکار بایگانی، دسترسی‌پذیری برای محققان و شیوه بهره‌برداری از اطلاعات به‌دقت ترسیم شده باشد.
این پژوهشگر فرهنگ کهن در پایان خاطرنشان کرد: طرح تاریخ شفاهی زمانی به ثمر خواهد نشست که از مرحله ضبط و آرشیو فراتر رفته و به تحلیل دقیق تجارب گذشته، استخراج داده‌های پژوهشی و هدایت تصمیمات مدیریتی ختم شود تا مانع از تکرار اشتباهات پیشین گردد.
