جاده‌های این استان که عطر سفر می‌گیرند و موکب‌های خدمت‌رسانی جان تازه‌ای به مسیرها می‌بخشند، بار دیگر خوزستان را در جایگاه دروازه‌ی پرتردد زیارت حسینی قرار می‌دهند.
در این میان، پایانه‌های مرزی شلمچه و چذابه، فراتر از یک گذرگاه جغرافیایی، نمادی زنده از هم‌افزایی دستگاه‌های اجرایی، حضور فعال نیروهای خدماتی و همراهی بی‌نظیر مردم به شمار می‌روند. هر رقمی که در آمار ترددها ثبت می‌شود، در واقع بازتابی است از یک جریان انسانی گسترده که با شور مذهبی و تلاش‌های شبانه‌روزی سازمان‌های مختلف در هم آمیخته است. آنچه امروز در این دو مرز مشاهده می‌شود، به خوبی ظرفیت‌های خوزستان را در مدیریت یکی از بزرگترین جابه‌جایی‌های جمعیتی کشور به نمایش می‌گذارد.
اگرچه حجم بالای تردد زائران به طور طبیعی برنامه‌ریزی مداوم و تقویت خدمات را ضروری می‌سازد، اما گزارش‌های میدانی و آمارهای رسمی حاکی از آن است که روند خدمت‌رسانی به زائران با انسجام بیشتری در حال پیگیری است. از سازماندهی عبور و مرور در پایانه‌ها تا پشتیبانی سوخت و حمل‌ونقل، از حضور گسترده‌ی ناوگان عمومی تا هماهنگی با طرف عراقی برای تسهیل عبور زائران، همگی نشان‌دهنده‌ی فعال‌بودن یک شبکه‌ی وسیع پشتیبانی است که تلاش می‌کند سفر عاشقان حسینی با سهولت هرچه تمام‌تر انجام شود.
یزدان خسروی، مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای استان خوزستان، در گفتگویی با خبرنگاران به تشریح آخرین وضعیت تردد زائران از مرزهای استان پرداخت و اعلام کرد: از تاریخ بیست و پنجم تیرماه تا ششم مرداد ماه سال جاری، که مصادف با یکم تا سیزدهم ماه صفر است، مجموع تردد مسافران اعم از ایرانی و خارجی از دو پایانه‌ی مرزی شلمچه و چذابه به رقم درخور توجه ۸۶۴ هزار و ۱۸۰ مورد رسیده است.
ایشان افزود: در همین بازه زمانی، ۷۰۷ هزار و ۲۷۱ مورد تردد در پایانه‌ی مرزی شلمچه و ۱۵۶ هزار و ۹۰۹ مورد تردد نیز در پایانه‌ی مرزی چذابه به ثبت رسیده است.
این آمار و ارقام به روشنی بیانگر آن است که استان خوزستان در روزهای منتهی به اربعین، بار دیگر به یکی از پرترددترین و فعال‌ترین محورهای زیارتی کشور تبدیل شده است. حجم قابل توجه تردد در شلمچه، از یک سو حکایت از استقبال گسترده‌ی زائران از این گذرگاه دارد و از سوی دیگر، تمرکز امکانات و زیرساخت‌ها را برای پاسخگویی به این موج عظیم نشان می‌دهد. مرز چذابه نیز در کنار شلمچه، نقشی مکمل و حیاتی در توزیع این جریان بزرگ ایفا کرده و بخشی از بار سنگین ترددها را با روندی منظم بر عهده گرفته است.
خسروی با اشاره به آمار تردد زائران ایرانی از مرز شلمچه اظهار داشت: در مدت زمان یادشده، ۱۴۰ هزار و ۳۰۶ نفر از زائران ایرانی از طریق این مرز وارد کشور شدند و همچنین ۴۹۴ هزار و ۴۳۶ زائر ایرانی نیز از مرز شلمچه به مقصد کربلا خارج شده‌اند.
وی در ادامه افزود: در همین بازه‌ی زمانی، در پایانه‌ی مرزی چذابه نیز ۳۱ هزار و ۳۷۵ زائر ایرانی وارد کشور شده و آمار خروج زائران ایرانی از این مرز به ۱۰۹ هزار و ۴۷۳ نفر رسیده است.
مدیرکل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خوزستان تصریح کرد: در مجموع هر دو پایانه‌ی مرزی استان، ۱۷۱ هزار و ۶۸۱ مورد تردد ورودی و ۶۰۳ هزار و ۹۰۹ مورد تردد خروجی برای زائران ایرانی ثبت شده است.
برآیند این ارقام، بیش از هر چیز، از شتاب‌گرفتن موج عزیمت زائران به عتبات عالیات حکایت دارد. در واقع، با نزدیک‌شدن به روزهای اوج سفر اربعین، روند خروج زائران شدت بیشتری یافته و مرزهای استان در حال تجربه یکی از پرتحرک‌ترین مقاطع سال هستند. این وضعیت، علاوه بر آنکه بازتابی از اشتیاق بی‌کران مردم برای حضور در راهپیمایی عظیم اربعین است، نشان می‌دهد که سازوکارهای اجرایی برای مدیریت این حجم از تردد، وارد مرحله‌ی عملیاتی جدی و گسترده‌ای شده است.
۲۸ هزار زائر خارجی نیز از مرزهای خوزستان عبور کردند
خسروی همچنین به آمار تردد زائران خارجی اشاره کرد و اظهار داشت: در بازه زمانی یاد شده، ۲۸ هزار و ۱۶۸ زائر خارجی از طریق مرزهای استان وارد کشور شده‌اند که از این تعداد، ۲۱ هزار و ۶۵۳ نفر از مرز شلمچه و ۶ هزار و ۵۱۵ نفر از مرز چذابه تردد داشته‌اند.
وی ادامه داد: برای خروج مسافران خارجی نیز ۶۰ هزار و ۴۲۲ مورد تردد ثبت شده است که ۹ هزار و ۵۴۶ نفر از مرز چذابه و ۵۰ هزار و ۸۷۶ زائر نیز از مرز شلمچه خارج شده‌اند.
حضور چشمگیر زائران خارجی در کنار زائران ایرانی، جلوه‌ای دیگر از گستره‌ی بین‌المللی مراسم اربعین در مرزهای خوزستان را به تصویر می‌کشد. این آمارها نشان می‌دهد که استان خوزستان، بخشی جدایی‌ناپذیر از مسیر مشترک امت اسلامی در بزرگترین گردهمایی مذهبی منطقه به شمار می‌رود. در چنین فضایی، هرچه هماهنگی میان بخش‌های اجرایی افزایش یابد، تجربه‌ی سفر نیز برای زائران از ملیت‌های گوناگون روان‌تر و دلپذیرتر خواهد شد.
در میان این حجم گسترده از ترددها، موضوع حمل‌ونقل جاده‌ای جایگاهی ویژه می‌یابد. در همین راستا، محسن حق‌نیا، معاون فنی و راه‌های روستایی اداره کل راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای خوزستان و مسئول امور حمل‌ونقل و سوخت قرارگاه اربعین در مرز شلمچه، از فعالیت ناوگان عمومی برای جابه‌جایی زائران به این مرز خبر داد.
حق‌نیا اظهار داشت: در بازه زمانی از یکم تا دوازدهم صفر، برابر با بیست و پنجم تیرماه تا پنجم مرداد ماه سال ۱۴۰۵، مجموعاً یک هزار و ۸۷ فقره صورت وضعیت برای ناوگان عمومی صادر شده و طی آن ۲۲ هزار و ۲۶۱ مسافر به پایانه‌ی مرزی شلمچه منتقل شده‌اند. برآوردها نشان می‌دهد که سهم ناوگان عمومی جاده‌ای در انتقال زائران به این مرز ۷.۵ درصد بوده و مابقی ترددها از طریق خودروهای شخصی صورت گرفته است.
اگرچه سهم خودروهای شخصی در این جابه‌جایی‌ها چشمگیر بوده، اما حضور ناوگان عمومی در همین مقطع نیز گویای فعال‌بودن خطوط پشتیبان و بهره‌گیری از ظرفیت حمل‌ونقل سازمان‌یافته در مسیر اربعین است. آنچه از مجموع آمارها برمی‌آید این است که ساختار سفر زائران در این ایام متنوع شده است؛ بخشی از مسافران با خودروهای شخصی و بخشی دیگر با ناوگان عمومی راهی مرز می‌شوند. این تنوع در شیوه‌ی سفر، در صورت پشتیبانی مناسب، می‌تواند به روان‌سازی بیشتر ترددها کمک شایانی کند.
حق‌نیا در ادامه درباره‌ی بیشترین مبدأ تردد زائران غیربومی بر اساس صورت وضعیت‌های صادره، تصریح کرد: استان‌های کرمان با ۳۷۵ صورت وضعیت، فارس با ۱۹۹ صورت وضعیت و تهران با ۱۳۵ صورت وضعیت، بیشترین سهم را در اعزام زائران به مرز شلمچه از طریق ناوگان عمومی به خود اختصاص داده‌اند.
کرمان در صدر ترددها
وی ادامه داد: همچنین در بخش تردد خودروهای شخصی، پلاک‌های متعلق به استان‌های کرمان، فارس، تهران و بوشهر، بیشترین حجم حضور را در محورهای منتهی به شلمچه از آن خود کرده‌اند.
این آمار و ارقام به خوبی نشان می‌دهد که مرز شلمچه برای طیف وسیعی از مسافران سراسر کشور، به یکی از مسیرهای اصلی عزیمت تبدیل شده است. حضور پرشمار زائران از استان‌های مختلف کشور یک پیام روشن دارد و آن این است که شلمچه در ذهن و برنامه‌ی سفر بسیاری از کاروان‌ها و خانواده‌ها جایگاهی مهم و استراتژیک یافته است. این ظرفیت، در عین حال، می‌تواند زمینه‌ای برای تقویت هرچه بیشتر خدمات بین‌راهی و توسعه‌ی مدل‌های منسجم‌تر جابه‌جایی در سال‌های آتی باشد.
در کنار مقوله‌ی حمل‌ونقل، موضوع تأمین سوخت نیز از جمله محورهای مهم خدمت‌رسانی به زائران در این روزهاست. مدیرکل انتظامی مرزی استانداری خوزستان، عبدالرضا سعیدی‌نیا، از استقرار دو جایگاه سیار بنزین در مسیر رفت و برگشت مرز چذابه خبر داد و این اقدام را بخشی از برنامه‌های پشتیبانی برای رفاه حال زائران برشمرد.
سعیدی‌نیا اظهار داشت: با آغاز اوج سفر اربعین، دو جایگاه سیار بنزین در مسیر رفت و برگشت، در محدوده بوستان تا چذابه، مستقر شده‌اند.
تامین کامل سوخت در مرزها
وی افزود: این جایگاه‌ها به صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کنند و برای رفاه حال زائران، تا ۵۰ لیتر بنزین بدون کارت و بدون هیچ‌گونه محدودیتی در اختیار آنان قرار می‌دهند.
استقرار این جایگاه‌ها می‌تواند بخشی از نگرانی‌ها و دغدغه‌های رانندگان و زائرانی را که با خودروهای شخصی عازم مرز می‌شوند، به میزان قابل توجهی کاهش دهد. فعالیت شبانه‌روزی این مراکز نشان می‌دهد که برنامه‌ریزی‌ها متناسب با شرایط پرفشار سفر انجام شده و تلاش بر آن است که در مسیرهای منتهی به مرز، هیچ‌گونه خللی در تأمین سوخت ایجاد نشود. چنین تمهیداتی در کنار سایر خدمات بین‌راهی، می‌تواند حس اطمینان بیشتری را برای زائران فراهم آورد و کیفیت کلی سفر را ارتقا بخشد.
مدیرکل انتظامی مرزی استانداری خوزستان با اشاره به هماهنگی‌های صورت‌گرفته در پایانه‌ی مرزی چذابه گفت: با همکاری طرف عراقی و پلیس گذرنامه، عبور زائران به صورت گروهی و زمان‌بندی‌شده انجام می‌شود تا فشار کمتری به دو طرف در پایانه وارد شود و خدمات حمل‌ونقل و پذیرایی نیز با نظم و دقت بیشتری ارائه گردد.
این هماهنگی دوجانبه از جمله نشانه‌های مهم انسجام میدانی در مدیریت ترددهای اربعین به شمار می‌رود. عبور گروهی و زمان‌بندی‌شده‌ی زائران، در صورتی که با اطلاع‌رسانی دقیق و به موقع همراه باشد، می‌تواند به کاهش تراکم و افزایش نظم در پایانه‌ها کمک کند. تجربه‌ی سال‌های گذشته نیز به وضوح نشان داده است که هر اندازه هماهنگی میان بخش‌های مرزی بیشتر باشد، رضایت زائران و سرعت خدمت‌رسانی نیز به همان نسبت افزایش می‌یابد.
سعیدی‌نیا در خصوص وضعیت زائران اتباع خارجی بیان کرد: متأسفانه برخی اتباع غیرایرانی بدون روادید و گذرنامه وارد استان خوزستان شده‌اند، در حالی که صدور روادید و گذرنامه در این استان انجام نمی‌شود و آنان باید مدارک قانونی خود را در استان‌های مبدأ دریافت کنند تا با مشکلی مواجه نشوند.
وی با اشاره به آمار تردد زائران در مرز چذابه عنوان کرد: تا روز گذشته ۲۷ هزار و ۲۴۶ نفر ورود ایرانی و ۹۷ هزار و ۸۰ نفر خروج ایرانی در این مرز ثبت شده و مجموع تردد در این مرز به ۱۳۶ هزار و ۱۳۹ نفر رسیده است.
طرح این موضوع از سوی مسئولان می‌تواند به آگاهی‌بخشی مؤثرتر برای زائران اتباع کمک کند تا پیش از رسیدن به مرز، مدارک خود را تکمیل کرده و روند سفرشان با سهولت بیشتری پیش برود. در واقع، بخش قابل توجهی از مدیریت موفق مراسم اربعین به همین اطلاع‌رسانی‌های دقیق وابسته است؛ اطلاع‌رسانی‌هایی که اگر به موقع و فراگیر انجام شود، از بروز ازدحام‌های غیرضروری جلوگیری خواهد کرد و زمان بیشتری را برای خدمات‌رسانی هدفمند در اختیار نیروهای اجرایی قرار خواهد داد.
از سوی دیگر، آمار ثبت‌شده در چذابه نیز نشان می‌دهد که این مرز، با وجود حجم کمتر نسبت به شلمچه، سهمی مؤثر و حیاتی در ساماندهی ترددهای اربعین دارد. فعال بودن همزمان دو مرز مهم در استان خوزستان یک مزیت راهبردی برای منطقه است و این امکان را فراهم می‌کند که با مدیریت بهتر ظرفیت‌ها، از تمرکز بیش از حد جمعیت در یک نقطه جلوگیری شود. در صورت تداوم تقویت خدمات و توزیع مناسب امکانات، هر دو مرز می‌توانند مکملی کارآمد و کارساز برای یکدیگر باشند.
در مجموع، آنچه از داده‌های رسمی و اظهارات مسئولان برمی‌آید، تصویری از استانی فعال، آماده و در حال خدمت‌رسانی گسترده به زائران اربعین در خوزستان است. ثبت بیش از ۸۶۴ هزار مورد تردد در دو مرز شلمچه و چذابه، گواه روشنی بر پویایی این مسیرها و حجم بالای جابه‌جایی جمعیت در روزهای اخیر است. در کنار این آمار، اقدامات پشتیبانی نظیر استقرار جایگاه‌های سیار سوخت، صدور صورت وضعیت برای ناوگان عمومی و هماهنگی برای عبور زمان‌بندی‌شده نیز نشان می‌دهد که دستگاه‌های متولی با تمرکز و جدیت بیشتری در میدان حاضر شده‌اند.
اربعین برای خوزستان، صحنه‌ای از مسئولیت‌پذیری و افتخار است. استانی که در گرمای طاقت‌فرسای مرداد ماه، با تمام ظرفیت خود به استقبال زائران می‌رود، امروز بار دیگر نشان داده است که می‌تواند در بزنگاه‌های ملی و مذهبی، نقش‌آفرینی مؤثر و شایسته‌ای داشته باشد. اگر این روند با همین هماهنگی و ارتقای مستمر خدمات ادامه یابد، مرزهای خوزستان نه تنها گذرگاهی برای سفر، بلکه نمادی از میزبانی آبرومندانه و پرشور مردم ایران در مسیر عشق حسینی خواهند بود.
