با وجود گمانه‌زنی‌های فراوان درباره سفر غیررسمی علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، به عمان، این خبر هرگز به صورت رسمی تأیید نشد و به شکل علنی نیز انجام نگردید. همین ابهام باعث شد تا رسانه‌های مختلف به گمانه‌زنی درباره ماهیت و زمان این سفر بپردازند.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در واکنش به پرسش خبرنگاران در این باره، بدون رد صریح اصل سفر، اظهار داشت که “از این سفر مطلع نیستم.” این در حالی است که پیش از دور دوم مذاکرات، لاریجانی سفری به عمان داشت که بسیاری آن را حامل پیام‌های دیپلماتیک و رایزنی‌های فشرده می‌دانستند. حتی تصاویری از دیدار او با وزیر خارجه عمان، بدر ابوسعیدی، منتشر شد که پاکتی را در کنار وزیر عمانی نشان می‌داد.
منبع گمانه‌زنی‌ها کجا بود؟
شراره گمانه‌زنی‌ها از زمانی آغاز شد که محمد العریمی، کارشناس و رئیس انجمن روزنامه‌نگاران عمان، در شبکه اجتماعی ایکس (توئیتر سابق) اعلام کرد: «انتظار می‌رود علی لاریجانی در سفر سه‌شنبه، پاسخ ایران به پرونده هسته‌ای را به همراه داشته باشد.»
برخی تحلیلگران با اشاره به اختیارات گسترده‌تر لاریجانی نسبت به عراقچی در آن مقطع، سفر او پیش از دور دوم مذاکرات را تلاشی برای انتقال پاسخ ایران به آمریکا ارزیابی می‌کردند. اولین دور گفت‌وگوهای ایران و آمریکا در تاریخ ۱۷ بهمن در عمان برگزار شد و پس از آن، لاریجانی در ۲۱ بهمن به مسقط و دوحه سفر کرد. به دنبال این سفرها، دور دوم گفت‌وگوها در ۲۸ بهمن در سوئیس به انجام رسید.
با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که سفر احتمالی لاریجانی، ارتباط مستقیمی با مذاکرات جمهوری اسلامی ایران و آمریکا نداشته است. هرچند لاریجانی رایزنی‌هایی با مقامات عالی‌رتبه عمان و قطر انجام داد، اما گفته می‌شود این رایزنی‌ها در ادامه مباحث عباس عراقچی با استیو ویتکاف نبوده است.
گزارشی که ترامپ را به خشم آورد
سفر لاریجانی که قرار بود سه شنبه انجام شود و به آمریکا اجازه دهد تا پیش از مذاکرات ژنو پاسخ ایران را بررسی کند، به صورت علنی رخ نداد. همزمان با این اخبار غیررسمی از ایران، گزارش‌هایی نیز از داخل کاخ سفید پیش از دور سوم مذاکرات به بیرون درز پیدا کرده است. روزنامه وال‌استریت ژورنال در گزارشی ادعا کرد که ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسه‌ای در مورد ایران، بر خطرات اقدام نظامی تأکید کرده است. این خطرات شامل تلفات احتمالی نیروهای آمریکایی و متحدان، تخلیه ذخایر پدافند هوایی و فرسایش شدید توان نظامی ایالات متحده بود.
این گزارش به مذاق دونالد ترامپ، رئیس جمهور فعلی آمریکا، خوش نیامد و او در پستی در شبکه “تروث سوشیال” به آن واکنش نشان داد. ترامپ مدعی شد که دن کین، مانند سایر مقامات آمریکا، مخالف جنگ است، اما در صورت تصمیم برای اقدام نظامی، معتقد است که پیروزی از آن آمریکا خواهد بود.
ترامپ همچنین تصریح کرد: «من کسی هستم که تصمیم می‌گیرم، ترجیح می‌دهم توافق حاصل شود، اما اگر توافقی حاصل نشود، روز بسیار بدی برای آن کشور و، بسیار متأسفانه، مردم آن خواهد بود.» این اظهارات در کنار ارسال مداوم تجهیزات نظامی آمریکا به خاورمیانه، گمانه‌زنی‌ها درباره استفاده از گزینه نظامی در صورت شکست دیپلماسی را تشدید کرده است.
استقرار تجهیزات آمریکا و آمادگی ایران
همزمان با گسیل تجهیزات آمریکایی به منطقه، خبرگزاری رویترز گزارش داد که ایران در آستانه خرید موشک‌های ضدکشتی پیشرفته از چین است. این موشک‌های مافوق‌صوت (با سرعتی بین ۲.۵ تا ۴ ماخ) با برد تقریبی ۲۹۰ کیلومتر و قابلیت بالای نفوذ از سامانه‌های دفاعی ناوها، می‌توانند قدرت تهاجمی دریایی ایران را به طور چشمگیری افزایش داده و به تهدیدی جدی برای نیروهای دریایی آمریکا تبدیل شوند. با این حال، هنوز زمان دقیق تحویل این موشک‌ها مشخص نیست و ابهاماتی در مورد میزان حمایت چین از ایران در بحبوحه تنش‌ها با آمریکا وجود دارد.
پیشنهاد ایران چه خواهد بود؟
در چنین فضای پرتنشی، ماهیت پاسخ پیشنهادی ایران به آمریکا اهمیت حیاتی پیدا می‌کند. در این مرحله، دیگر تفاوتی ندارد که این پیام توسط علی لاریجانی منتقل شود یا عباس عراقچی. ابهامات و گمانه‌زنی‌های زیادی درباره جزئیات متن پیشنهادی ایران در جریان است.
عباس عراقچی پیشتر بارها تأکید کرده بود که ایران از حق غنی‌سازی اورانیوم عقب‌نشینی نخواهد کرد، اما آمادگی دارد تا درباره روش‌های نظارت برای تضمین صلح‌آمیز بودن این فعالیت مذاکره کند. از سوی دیگر، دونالد ترامپ خواهان توقف کامل غنی‌سازی در خاک ایران است. حال باید دید که آیا راهی میانه برای دستیابی به توافق میان مواضع تهران و واشنگتن وجود دارد، چرا که در صورت عدم توافق، گزینه‌های جایگزین دیپلماسی مطرح خواهند شد.
