به گزارش سایت ۱۲۰ واحد، تقویت بی‌سابقه الگوی اقلیمی ال‌نینو در سال جاری، بر اساس ارزیابی‌های سازمان‌های بین‌المللی هواشناسی، احتمالاً تا ماه‌های پایانی زمستان ادامه خواهد داشت. مسئولان مدیریت بحران نسبت به احتمال بروز بارش‌های فوق‌العاده شدید و درگیر شدن بیش از ۲۵ استان کشور هشدار داده‌اند. در این میان، مناطق جنوبی و غربی استان کرمان که طی سالیان اخیر با خشکسالی‌های مداوم و رها شدن لایروبی بستر رودخانه‌ها مواجه بوده‌اند، در معرض تهدید جدی طغیان آب و بروز سیلاب‌های ویرانگر قرار دارند.
پیش‌بینی بارندگی‌های شدید و غیرنرمال در مناطق جنوبی کرمان
طبق بررسی‌های کارشناسی، حجم بارش‌ها در نیمه جنوبی استان کرمان طی پاییز و زمستان امسال از حد میانگین فراتر خواهد رفت. از اواسط مهرماه، سامانه بارشی با قدرت بیشتری وارد منطقه شده و احتمال می‌رود میزان بارندگی‌ها در مقایسه با دوره‌های بلندمدت بالغ بر ۷۰ درصد افزایش یابد. با در نظر گرفتن نوع ساختار خاک و وضعیت مسیل‌ها، احتمال گرفتگی معابر و راه افتادن جریان‌های خروشان در شهرستان‌های جنوبی بسیار بالا است.
صدور وضعیت نارنجی و تهدید طغیان مسیل‌های فصلی
مدیریت بحران استان کرمان با اتکا به هشدارهای هواشناسی، سطح نارنجی آمادگی را برای بخش‌های جنوبی و جنوب‌غربی اعلام کرده است. با تقویت سامانه‌های بارشی، خطراتی نظیر طغیان رودخانه‌های فصلی، آب‌گرفتگی وسیع و اختلال شدید در محورهای مواصلاتی منطقه متصور خواهد بود.
خطرآفرینی هلیل‌رود و تالاب جازموریان در اثر عدم لایروبی
هلیل‌رود به عنوان شریان اصلی آبگیر جازموریان و تنها جریان دائمی در پهنه جنوب‌شرقی کشور، سابقه متعددی در ایجاد سیلاب‌های آسیب‌رسان دارد. موقعیت خاص تالاب جازموریان و روستاهای اطراف آن که در گودترین گستره حوضه آبریز جای گرفته‌اند، آن‌ها را در مقابل سرریز شدن آب رودخانه‌ها بسیار شکننده کرده است. در سال‌های گذشته نیز انسداد راه‌ها و آب‌گرفتگی کامل منازل روستایی در این نقاط خسارات فراوانی به بار آورده است.
آماده‌باش سراسری مسئولان و دستگاه‌های خدمات‌رسان
در پی صدور هشدارهای اقلیمی، نشست فوق‌العاده ستاد بحران با حضور فرمانداران مناطق جنوبی در جیرفت تشکیل شد. در این نشست بر لزوم اتخاذ تدابیر پیشگیرانه، پاک‌سازی بستر رودخانه‌ها و تعیین دقیق حریم آن‌ها تاکید گردید.
مسئولان مدیریت بحران استانداری کرمان با یادآوری چالش‌های ناشی از تغییرات اقلیمی، خواستار شناسایی فوری نقاط پرخطر و تجهیز امکانات راهداری و امدادی پیش از شروع بارش‌ها شدند. طبق مصوبات اخیر، تمامی ارگان‌ها موظف شده‌اند برای لایروبی مسیرهای آبی، استحکام‌بخشی به سیل‌بندها و هدایت ایمن جریان آب به سمت باتلاق جازموریان تمام توان خود را به کار گیرند تا از ورود سیلاب به مناطق مسکونی، زمین‌های کشاورزی و تاسیسات زیربنایی جلوگیری شود.
جزئیات هشدارهای هواشناسی و وضعیت جوی
کارشناسان هواشناسی استان نیز با اشاره به شاخص‌های دریافتی از ایستگاه‌های سنجش، بر لزوم هوشیاری کامل تاکید دارند. تقویت پدیده ال‌نینو در اقیانوس آرام الگوهای جوی را تغییر داده و شهرستان‌های جیرفت، کهنوج، عنبرآباد و حوزه جازموریان را در معرض بارش‌های فوق‌العاده سنگین قرار داده است.
به گفته تحلیل‌گران جوی، از آنجا که ظرفیت نفوذپذیری خاک در جنوب کرمان پایین است، حتی بارندگی‌های کوتاه‌مدت اما شدید می‌تواند منجر به سیلاب‌های سریع شود. علاوه بر رگبار شدید و رعد و برق، تندبادهای لحظه‌ای و گرد و خاک نیز از دیگر مخاطرات این سامانه است. همچنین جیرفت که میان سه رودخانه اصلی محصور شده، ظرفیت بالایی برای پذیرش آسیب دارد؛ از این رو ماندن در حاشیه رودخانه‌ها بسیار خطرناک خواهد بود.
اقدامات اجرایی و ایمن‌سازی در شهرستان جیرفت
مسئولان محلی جیرفت با اشاره به موقعیت جغرافیایی ویژه این شهر و قرارگیری آن در میان سه رودخانه شور، ملنتی و هلیل‌رود، از لغو تمامی مرخصی‌های مدیریتی و آماده‌باش کامل نیروهای عملیاتی خبر داده‌اند. اقدامات لازم برای شناسایی مقاطع خطرآفرین و ترمیم دیواره‌های حفاظتی آغاز شده، اما پایش کامل مسیرها و تقویت ناوگان سنگین راهداری نیازمند تامین اعتبارات ملی و استانی بیشتر است.
یکی دیگر از موانع موجود، دست‌کاری غیرقانونی مسیر رودخانه‌ها توسط برخی کشاورزان است که جریان طبیعی آب را منحرف کرده و خطر سیل را برای مناطق بالادست و دست‌پایین تشدید می‌کند.
تاکید استانداری بر مسئولیت‌پذیری کامل مدیران
معاونت عمرانی استانداری کرمان نیز خاطرنشان کرده است که هیچ‌گونه کوتاهی یا بهانه‌ای در صورت وقوع خسارت پذیرفته نیست. اجرای پروژه‌های آبخیزداری و ترمیم ساختارهای دفاعی در پنج شهرستان حساس شامل بافت، رودبار جنوب، قلعه‌گنج، فاریاب و جازموریان در اولویت کاری قرار گرفته است.
فراموشی و بی‌توجهی چندین‌ساله به لایروبی مسیرهای آبی که به دلیل خشکسالی‌های پی‌درپی رخ داده بود، اکنون با نزدیک شدن بارش‌های سنگین به یک تهدید بالفعل تبدیل شده و نیازمند اقدام عاجل تمامی دستگاه‌ها است.
