او اشاره کرد که این پدیده جوی در محافل علمی و رسانهای به طور گستردهای مورد بحث قرار گرفته و نگرانیهای فراوانی درباره پیامدهای آن در سراسر جهان وجود دارد. وی افزود که دبیرکل سازمان جهانی هواشناسی و همچنین دبیرکل سازمان ملل متحد، با در نظر گرفتن تجربیات گذشته از النینو، درباره اثرات مخرب احتمالی آن هشدار دادهاند.
وظیفه در ادامه توضیح داد که پدیده النینو با نوسانات گسترده دمایی در اقیانوس آرام، به خصوص در بخشهای مرکزی و شرقی آن، شناخته میشود. در این حالت، دمای سطح آب اقیانوس به طور قابل توجهی بالاتر از میانگین بلندمدت میرود. او افزود که اگر این افزایش دما به دو درجه سانتیگراد یا بیشتر از حد نرمال برسد، از آن به عنوان «ابر النینو» یا «سوپر النینو» یاد میشود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی تأکید کرد که تغییرات دمایی در وسعت وسیع اقیانوس، به دلیل ارتباط پیچیده اقیانوس و جو، منجر به دگرگونی در الگوهای آب و هوایی میشود. سوابق تاریخی نشان میدهد که در سالهایی که پدیده النینو فعال بوده، میزان بارندگی در منطقه خاورمیانه و جنوب غرب آسیا غالباً در سطح نرمال یا حتی فراتر از آن قرار داشته است.
او تصریح کرد: اگرچه این رابطه کاملاً قطعی و یک به یک نیست، اما در اکثر سالهایی که النینو رخ داده، بارندگی در خاورمیانه شرایط مطلوبی را تجربه کرده است. این وضعیت در تضاد کامل با سالهای «لانینا» قرار دارد که به فاز سرد این چرخه معروف است و طی آن اقیانوس سردتر میشود. در شرایط النینو، عموماً بارشها در منطقه خاورمیانه بهبود مییابد.
وظیفه ادامه داد: در مقابل، شدیدترین خشکسالیها اغلب در سالهای لانینا مشاهده میشود که نمونههای آن را در گذشته دیدهایم. سال جاری از این لحاظ تا حدودی منحصر به فرد است و کمتر چنین وضعیتی در گذشته رخ داده است. حداقل در بازه آماری ۵۰ تا ۶۰ سال اخیر، تغییرات دمایی با این شدت بیسابقه بوده است.
وی اظهار داشت: بر این اساس، با توجه به شدت بیسابقهای که النینو به خود گرفته، الگوهای جوی متناظر با آن نیز میتوانند غیرمنتظره و کمسابقه باشند. در برخی نقاط جهان، آثار النینو به خوبی شناخته شده است؛ به عنوان مثال، در آمریکای جنوبی، آفریقای جنوبی و شمال استرالیا، النینو به شدت باعث کاهش بارندگی و بروز خشکسالی میشود.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی بیان کرد: در فصل تابستان، النینو در شبهقاره هند موجب کاهش محسوس بارشها شده و به تبع آن، تولید مواد غذایی در این منطقه و تا حدودی پاکستان را به طور منفی تحت تأثیر قرار میدهد. اما در مقابل، همین پدیده در فصل سرد سال، بارندگیهای نسبتاً مناسبی را برای این مناطق به ارمغان میآورد و جنوب غرب آمریکا نیز از آن تأثیر مثبت میپذیرد.
وی تأکید کرد که النینو یکی از عوامل تأثیرگذار بر الگوی بارش در فصل سرد سال در این منطقه است، اما تنها عامل نیست و عوامل دیگری نیز وجود دارند که در حال حاضر قابل پیشبینی نیستند.
وظیفه افزود: به ویژه در ابتدای فصل پاییز، میزان و گسترش پوشش برف در منطقه پرفشار سیبری میتواند آرایش فشاری آنجا را دگرگون کند و باعث شود سامانههای بارشی که از ایران عبور میکنند، با یک منطقه پرفشار مواجه شده و عملکرد متفاوتی از خود نشان دهند.
او اظهار داشت: عوامل دیگری نیز دخیل هستند، از جمله دمای اقیانوس هند و مسیر حرکت طوفانها در اقیانوس اطلس که این موارد نیز مانند النینو، از چندین ماه قبل قابل پیشبینی دقیق نیستند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی خاطرنشان کرد: بنابراین، برای اظهارنظر قطعیتر در مورد بارشهای پاییز باید صبر کنیم، اما در حال حاضر، صرفاً بر اساس پدیده النینو و چند شاخص فنی دیگر که جزئیات آن مطرح نمیشود، نشانهها حاکی از آن است که پاییز امسال، به خصوص در نیمه دوم آن، بارشهایی در حد نرمال و حتی فراتر از نرمال را تجربه خواهیم کرد.
وی هشدار داد: در چنین شرایطی، احتمال وقوع سیلابهای گسترده، به ویژه در استانهایی که پیشتر نیز با چنین چالشهایی مواجه بودهاند، بیشتر از سایر مناطق است. استانهای جنوب غرب ایران و مناطق غربی مانند کرمانشاه، ایلام و خوزستان از جمله مناطقی هستند که این خطر در آنها بالاتر است.
وظیفه ادامه داد: مدلهای فعلی نشان میدهند که بارش در این مناطق میتواند با بینظمیهای جوی یا بارشهای بیش از حد نرمال همراه باشد و احتمال وقوع بارندگیهای شدید در این نواحی بالا است.
او در پایان گفت: به طور کلی، پیشبینیهای فصلی به سمت بارشهای زیاد متمایل هستند، اما همانطور که اشاره شد، این پیشبینیها کاملاً قطعی و مطلق نیستند و باید زمان بگذرد تا سایر عوامل نیز به دقت شناسایی شوند و بتوانیم برآوردهای دقیقتری ارائه دهیم.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی در خاتمه تأکید کرد: در خصوص پدیدههای مخربی مانند سیلاب، پیشبینیهای کوتاهمدت که به زمان وقوع نزدیکتر هستند، اهمیت بیشتری دارند. این پیشبینیها میتوانند نقش بسزایی در مدیریت بحران و کاهش پیامدهای منفی ناشی از مخاطرات ایفا کنند.



