بر اساس گزارش‌ها، ونس از «پیشرفت‌های چشمگیر» در جریان مذاکرات سخن گفت و تأکید کرد که «پایه‌ای بسیار مستحکم» برای دستیابی به یک توافق نهایی و موفق با ایران بنا نهاده شده است. طرفین ۶۰ روز مهلت دارند تا به متن نهایی توافق دست یابند.
ونس که ریاست هیئت مذاکره‌کننده با ایران در سوئیس را بر عهده داشت، در واکنش به مخالفت آشکار اسرائیل با این تفاهم‌نامه، ادبیاتی تند علیه این رژیم به کار برد. او اظهار داشت: «شما کشوری با ۹ میلیون نفر جمعیت هستید و نمی‌توانید تصور کنید که با کشتار، تمام مشکلات امنیت ملی خود را حل و فصل خواهید کرد.» این اظهارات، اشاره‌ای آشکار به رویکرد نظامی‌محور اسرائیل در حل مسائل امنیتی‌اش بود.
در نقطه مقابل، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا، از هرگونه انتقاد علنی از اسرائیل، نزدیک‌ترین متحد واشنگتن، پرهیز کرد و در عوض، نوک پیکان حملات لفظی خود را متوجه دولت ایران ساخت. روبیو در هفته گذشته سفری به خاورمیانه داشت تا به متحدان آمریکا در کشورهای حوزه خلیج فارس، که در طول جنگ مورد حملات ایران قرار گرفته بودند، اطمینان خاطر دهد.
او در تاریخ ۲۵ ژوئن در بحرین اعلام کرد: «آب‌راه‌های بین‌المللی، از جمله تنگه هرمز، متعلق به هیچ کشور خاصی نیستند.»
چند روز پس از این اظهارات، ایالات متحده و ایران در یک رویارویی سه‌روزه، بر سر کنترل تنگه هرمز، گذرگاه استراتژیک انتقال انرژی جهان، درگیر حملات متقابل شدند؛ این نخستین درگیری نظامی بین دو کشور از زمان امضای یادداشت تفاهم در ۱۷ ژوئن بود. انتظار می‌رود طرفین برای کاهش تنش‌ها بر سر تنگه هرمز، که حدود یک‌پنجم انرژی جهان از آن می‌گذرد، مذاکرات فنی برگزار کنند.
در همین حین، تفاوت‌های ظاهری در اظهارات ونس و روبیو طی هفته گذشته، این گمانه را تقویت کرده است که ممکن است اختلاف‌نظرهایی در داخل دولت ترامپ درباره چگونگی مواجهه با ایران وجود داشته باشد. با این حال، کاخ سفید قاطعانه هرگونه اختلاف میان این دو مقام را رد کرد. در ادامه این گزارش، به بررسی دقیق‌تر سخنان ونس و روبیو، نقاط احتمالی اختلاف دیدگاه‌های آنها و اهمیت این موضوع می‌پردازیم.
آیا دولت ترامپ بر سر جنگ با ایران دچار چندصدایی شده است؟
در طول هفته گذشته، هم ونس و هم روبیو مأموریت داشتند تا در سفرهای مهم خارجی خود از یادداشت تفاهم امضا شده میان واشنگتن و تهران دفاع کنند. اما اظهارات این دو مقام در برابر رسانه‌ها، تا حدودی با یکدیگر متفاوت بود.
درباره اسرائیل
ونس هفته گذشته در کاخ سفید اظهار داشت: «حملات هوایی اسرائیل به زیرساخت‌های غیرنظامی در بیروت، تلاش‌های آمریکا برای برقراری صلح را تضعیف می‌کند.» حتی خود دونالد ترامپ نیز پیش از این از هدف قرار دادن ساختمان‌های مسکونی توسط اسرائیل انتقاد کرده بود. او در نشست سران گروه هفت در فرانسه گفت: «نیازی نیست هر بار که به دنبال یک نفر هستید، یک مجتمع مسکونی را با خاک یکسان کنید؛ چرا که افراد زیادی در آن ساختمان‌ها زندگی می‌کنند و همه آنها عضو حزب‌الله نیستند.»
بر اساس اعلام وزارت بهداشت لبنان، از دوم مارس تا کنون، بیش از چهار هزار نفر در حملات اسرائیل به لبنان جان باخته و حدود یک میلیون و دویست هزار نفر نیز آواره شده‌اند.
ونس در مواضع علنی خود از اسرائیل خواسته است که دست از انتقاد از دولت ترامپ بردارد. او اوایل همین ماه در جمع خبرنگاران در کاخ سفید گفت: «در حال حاضر، دونالد جی. ترامپ تنها رئیس دولتی در سراسر جهان است که نسبت به اسرائیل رویکردی همدلانه دارد.»
ونس افزود: «اگر من عضو کابینه دولت اسرائیل بودم، هرگز به تنها متحد قدرتمندی که در سراسر جهان برایم باقی مانده است، حمله نمی‌کردم.» اظهارات ونس در شرایطی بیان شد که اسرائیل به دلیل جنگ غزه و همچنین درگیری با ایران، که به بحران انرژی جهانی دامن زد، بیش از پیش با انزوای بین‌المللی روبرو شده است.
در مقابل، مارکو روبیو که این هفته به کشورهای حوزه خلیج فارس سفر کرده بود، از عملیات نظامی اسرائیل در لبنان دفاع کرد و بارها اقدامات این رژیم را پاسخی موجه به حملات حزب‌الله دانست. وقتی از روبیو درباره انتقادهای ونس سوال شد، او از پاسخ مستقیم طفره رفت و در عوض به حمله‌ای که نیروهای حزب‌الله مستقر در لبنان در اوایل همان هفته به یک ایست بازرسی اسرائیل انجام داده بودند، اشاره کرد.
درباره کشورهای خلیج فارس
معاون رئیس‌جمهور آمریکا برای شرکت در دوره‌ای از مذاکرات با مقامات ایرانی به سوئیس سفر کرد. او روز یکشنبه در گفت‌وگو با خبرنگاران، با لحنی کاملاً خوش‌بینانه از روند مذاکرات با ایران سخن گفت. ونس همچنین این ایده را مطرح کرد که کشورهای عربی منطقه می‌توانند در تأمین منابع صندوق بازسازی ایران مشارکت داشته باشند.
در مقابل، مارکو روبیو به امارات متحده عربی، کویت و بحرین سفر کرد تا به متحدان آمریکا اطمینان دهد؛ متحدانی که برخی از آنها نگران‌اند توافق موقت میان آمریکا و ایران بیش از حد به نفع تهران باشد و امتیازات زیادی به ایران بدهد.
روبیو در تاریخ ۲۳ ژوئن اعلام کرد که در جریان این سفر از متحدان عرب حوزه خلیج فارس نخواهد خواست هزینه بازسازی ایران را تأمین کنند و گفت چنین موضوعی «هنوز بسیار دور از دسترس» است. او دو روز بعد، در دیدار با مقامات منطقه، تأکید کرد هر توافقی باید به گونه‌ای باشد که به طور کامل از منافع آمریکا و متحدانش محافظت کند.
روبیو گفت: «ما خواهان توافق هستیم، اما نه هر توافقی و نه توافق به هر قیمتی.»
درباره ایران
ونس بارها از امکان شکل‌گیری روابطی تازه و مبتنی بر همکاری میان ایران و آمریکا سخن گفته است. او اظهار داشت که دو رقیب دیرینه می‌توانند «برای گسترش صلح و رفاه با یکدیگر همکاری کنند.»
معاون رئیس‌جمهور آمریکا همچنین از مواضع پیشین آمریکا درباره نابود کردن توانمندی موشک‌های بالستیک ایران فاصله گرفت.
او گفت: «نمی‌توان به هیچ کشوری، چه اسرائیل و چه ایران، گفت که حق دفاع از خود را ندارد.» در مقابل، روبیو موضعی بسیار سختگیرانه‌تر در قبال ایران اتخاذ کرده است. او در ۲۴ ژوئن اعلام کرد که به ایران اجازه داده نخواهد شد از کشتی‌هایی که از تنگه هرمز عبور می‌کنند، عوارض یا هزینه‌ای دریافت کند.
ونس در برابر روبیو؛ آیا دولت ترامپ بر سر ایران و اسرائیل دچار شکاف شده است؟ کاخ سفید: تکذیب می‌کنیم
کاخ سفید هرگونه اختلاف میان این دو مقام را رد کرده است. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، گفت: «تنها یک اردوگاه وجود دارد؛ اردوگاه رئیس‌جمهور ترامپ. تمام اعضای دولت به طور کامل از تلاش‌های رئیس‌جمهور برای اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح هسته‌ای دست پیدا نکند، حمایت می‌کنند.»
تامی پیگوت، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، این ادعا که میان روبیو و ونس درباره سیاست خارجی اختلافی وجود دارد را «روایتی تکراری و ساختگی» توصیف کرد و گفت: «تمام اعضای دولت، صددرصد و بدون هیچ اختلافی، پشت سر رئیس‌جمهور ترامپ ایستاده‌اند.»
یکی دیگر از سخنگویان وزارت خارجه آمریکا نیز تأکید کرده است میان این دو مقام درباره لبنان نیز هیچ اختلافی وجود ندارد و هدف دولت آمریکا، بازگرداندن حاکمیت دولت لبنان بر سراسر خاک این کشور است.
مارکو روبیو هم هرگونه اختلاف نظر با ونس را رد کرده است. وقتی یک خبرنگار روز پنجشنبه از او پرسید دیدگاهش درباره ایران تا چه اندازه با دیدگاه ونس تفاوت دارد، روبیو پاسخ داد که هر دوی آنها سیاست‌های خود را بر اساس رهنمودهای ترامپ تنظیم می‌کنند. او گفت: «همه در این دولت، پشت سر رئیس‌جمهور متحد هستند.»
